ADHD, czyli attention deficit hyperactivity disorder, to w dosłownym tłumaczeniu zespół nadpobudliwości z deficytem uwagi. W klasyfikacji ICD-10 zostało ono ujęte jako zaburzenia hiperkinetyczne. Termin ADHD stosuje się dla dzieci i dorosłych przejawiających zaburzenia hiperaktywne. Zespół nadpobudliwości z deficytem uwagi rozpoznawany jest od około 150 lat, wcześniej nie zauważano go lub też on nie występował. Jest to zespół neurorozwojowych zaburzeń psychicznych. Głównym objawem są znaczne problemy z funkcjami wykonawczymi – między innymi z kontrolą uwagi czy kontrolą hamującą.

Symptomy mogą mieć różne nasilenie w zależności od wieku osoby, u której występują. Są to trudności w skupieniu uwagi, nadaktywność, nadpobudliwość ruchowa oraz impulsywność. Dzieci z zaburzeniami z grupy ADHD zwykle wykazują brak konsekwencji i determinacji w wykonywaniu zadań wymagających zdobywania nowej wiedzy czy też poszukiwania rozwiązań. Ich aktywność zwykle nie prowadzi do zamierzonego celu, a wykonywane czynności często są przez nie porzucane na rzecz innych. Każda aktywność jest mocno zdezorganizowana, praktycznie niekontrolowana i chaotyczna.

ADHD

© Stepan Popov/Fotolia

Jak rozpoznać ADHD u dziecka i czym objawia się choroba?

Odmianą ADHD jest ADD (attention deficit disorder) będący, dosłownie tłumacząc, zespołem deficytu uwagi. W tym przypadku nie występuje nadpobudliwość, zwłaszcza u dorosłych.

Symptomy ADHD pojawiają się pomiędzy 6. i 12. rokiem życia. Aby można było tę chorobę poprawnie rozpoznać, muszą utrzymywać się co najmniej przez pół roku. Dzieci są diagnozowane najczęściej po rozpoczęciu nauki. Zaburzenia koncentracji uwagi powodują zwykle powstawanie szeregu trudności w szkole oraz mają wpływ na osiąganie słabszych niż inni wyników. Trzeba jednak dodać, że gdy chodzi o sprawy czy dziedziny, które te dzieci interesują, to są one w stanie skupić swoją uwagę w akceptowalny sposób. Zaburzenia związane z ADHD są dosyć trudne do odróżnienia od innych zaburzeń czy schorzeń oraz od np. mieszczącej się w normie rozwojowej lecz bardzo wysokiej aktywności.

Nie do końca znana jest przyczyna pojawienia się większości przypadków ADHD. Według Światowej Organizacji Zdrowia w 2013 roku choroba ta dotyczyła około 39 milionów osób. Jej występowanie jest niezależne od rasy, miejsca zamieszkania czy czynników egzogennych.

Liczba dzieci ze zdiagnozowanym ADHD stale rośnie. Może to być skutkiem lepszego dostępu do opieki medycznej oraz większej świadomości rodziców czy wychowawców. Wzrost w statystykach wiąże się też niewątpliwie z rozwojem medycyny i z coraz to niższym procentem zgonów noworodków. Kolejną teoretyczną przyczyną wzrostu liczby dzieci z objawami ADHD jest zmiana jakości spożywanego przez społeczeństwo pożywienia i samego sposobu odżywiania. Sztuczne barwniki, olbrzymia zawartość cukru, różnych składników chemicznych oraz spożywanie dużej ilości napojów gazowanych i posiłków wysokoprzetworzonych znacząco wpływa na ludzki organizm.

Dziecko powiela zachowania obserwowane u rodziców

Nasilenie objawów ADHD może być również spowodowane powielaniem przez dziecko zachowań obserwowanych u rodziców, kiedy to nadpobudliwość jest przekazywana z pokolenia na pokolenie jako wzorzec życia codziennego. Kolejną przyczyną pojawienia się symptomów może być także typ układu nerwowego – takiego, w którym słabe bodźce wywołują nieadekwatnie silne reakcje.

ADHD jest trzy razy częściej diagnozowane u chłopców niż u dziewczynek. Dotyczy nie tylko dzieci, ale także od 2 do 5% całej dorosłej populacji. W grupie tej prawie połowa osób została zdiagnozowana już jako dziecko, a w dorosłym życiu nadal przejawia poszczególne lub wszystkie syndromy choroby.

Terapia mająca na celu łagodzenie objawów ADHD odbywa się na wielu płaszczyznach

Leczenie ADHD jest złożone i polega na zmianie stylu życia, terapii farmakologicznej oraz psychoterapii. Obserwuje się jednak pewne zróżnicowanie w kolejności stosowania metod, w zależności od tego, w jakim miejscu na świecie stosowane jest leczenie. W Ameryce Północnej u wszystkich pacjentów z wyjątkiem dzieci przedszkolnych zaleca się łączenie terapii farmakologicznej z terapią behawioralną. Inaczej jest w Wielkiej Brytanii, gdzie u dzieci z ciężkimi objawami podanie farmaceutyków jest pierwszym etapem leczenia. Tam leki podaje się też dzieciom z umiarkowanymi objawami, u których psychoterapia nie daje oczekiwanych efektów. Niezależnie od jednak od miejsca wielu specjalistów przeciwnych jest stosowaniu terapii stymulacyjnej u najmłodszych. Nieznana jest jej długotrwała skuteczność, mimo że doraźnie przynosi ona pozytywne efekty.

ADHD 2

© Photographee.eu/Fotolia

ADHD jest trzy razy częściej diagnozowane u chłopców niż u dziewczynek. Dotyczy ono nie tylko dzieci, ale szacuje się, że także od 2 do 5% całej dorosłej populacji.

Wraz z wiekiem część pacjentów uczy się panować nad objawami i częściowo zniwelowane zostają trudności, jakie niesie ze sobą ADHD. Wokół tej dolegliwości krąży wiele kontrowersji i nieporozumień. Lekarze uznają je za zaburzenie zdrowia, jednak dla wielu naukowców diagnoza i metody leczenia są mało jednoznaczne.