Achillodynia to schorzenie związane z podrażnieniem lub stanem zapalnym w obrębie ścięgna Achillesa, objawiające się dotkliwym bólem ścięgna piętowego. Proces leczenia achillodynii jest długotrwały i koniecznie musi odbywać się pod nadzorem lekarza, ponieważ samoistne wyleczenie jest niemożliwe. Przyczyną achillodynii jest zużycie tkanki ścięgna, czego powodem może być jego obciążenie albo procesy zapalne zachodzące w znajdującej się pod nią kaletce maziowej lub przyczepie ścięgna do powierzchni guza kości piętowej, a czasami także bliznowate zmiany tkanki ścięgnistej, będące następstwem niewyleczonego naderwania ścięgna Achillesa. Czynniki takie jak duże obciążenia, liczne stawy i przyczepy mięśni, skomplikowany układ ścięgien i więzadeł w tych okolicach powodują występowanie różnych zespołów bólowych w obrębie stopy.

Należy pamiętać, że nawracająca bądź trudno poddająca się leczeniu achillodynia może być wstępnym objawem chorób takich, jak choćby rematoidalne zapalenie stawów. Zatem w razie wystąpienia objawów choroby należy udać się jak najszybciej do lekarza pierwszego kontaktu.

achillodynia

© LMproduction/Fotolia

Achillodynia to zbiorcze określenie dolegliwości zlokalizowanych w okolicach tyłostopia i ścięgna piętowego

Przed rozpoczęciem ich leczenia konieczne jest postawienie jednoznacznej diagnozy. Na powstanie achillodynii wpływa bardzo dużo czynników, wśród których znajduje się niewłaściwe podłoże treningowe, źle dobrane obuwie, rodzaj i obciążenie treningowe, dysproporcje siły i elastyczności mięśni łydki, niestabilność boczna stawu skokowego, zmiany jakościowe w obrębie ścięgna – peritendinitis, bursitis, ostroga kości piętowej, egzostoza Haglunda, czyli przetrwałe jądro kostnienia guza piętowego. Rzadziej czynnikiem pojawienia się dolegliwości jest złamanie zmęczeniowe kości piętowej, usidlenie gałązki piętowej nerwu łydkowego, dyskopatia, ZZSK, dna moczanowa.

Leczenie achillodynii opiera się przede wszystkim na zastosowaniu fizjoterapii, stosowaniu działających miejscowo oraz doustnych leków przeciwzapalnych, stosuje się też zabiegi operacyjne w celu naprawy częściowych uszkodzeń ścięgna bądź usunięcia kaletki, egzostozy lub stabilizacji bocznej stawu skokowego.

Ścięgno Achillesa to najsilniejsze i największe ścięgno w ludzkim organizmie. Jest zdolne wytrzymać poprzeczne siły ścinające o mocy 500 kilogramów. Ścięgno to łączy mięśnie tylnej części goleni z guzem piętowym kości piętowej. W czasie biegu musi wytrzymać obciążenia przekraczające nawet dziesięciokrotność masy ciała. Z tego powodu jest ono najczęściej uszkadzaną strukturą ścięgnistą.

Rozmiar ścięgna Achillesa i jego unikalna budowa szczególnie predysponuje je zarówno do nagłych, jak i przewlekłych uszkodzeń. Uszkodzenia nagłe, czyli ostre, zazwyczaj wiążą się z całkowitym bądź częściowym przerwaniem ścięgna. Do przewlekłych uszkodzeń zalicza się zapalenie ścięgna i zwyrodnienie oraz zapalenie pseudopochewki, spowijającej ścięgno. Zapalenie ścięgna Achillesa ma charakter przeciążeniowy. Najczęściej występuje u mężczyzn w średnim wieku uprawiających aktywność wymagającą dużego wysiłku fizycznego, zwłaszcza o charakterze biegowym. Zapaleniu może ulec także kaletka ścięgna Achillesa, czyli swoista poduszka amortyzująca tarcie, znajdująca się ponad guzem piętowym. Taki uraz objawia się podobnie, jak choroba Haglunda.

Achillodynia: ból ścięgna Achillesa może dotyczyć zapalenia tkanek miękkich otaczających mięśnie i kości

Ścięgno Achillesa to elastyczne pasmo tkanki włóknistej łączące mięsień z kością. Praca ścięgna polega na pociąganiu mięśnia, który podnosi kość w celu wywołania określonego ruchu. Gdy ten sam ruch powtarzany jest nazbyt często, może dojść do nadmiernego naciągnięcia i napięcia ścięgna. Z upływem lat częściej może dochodzić do pojawiania się dolegliwości bólowych w okolicy ścięgna, gdyż jego tkanka staje się słabsza i mniej elastyczna, a więc bardziej podatna na uszkodzenia.

Gdy ścięgno Achillesa ulegnie jedynie nadwerężeniu bądź częściowemu zerwaniu, następuje unieruchomienie nogi na około trzy tygodnie. Do takiego nadwerężenia wystarczy mocne spięcie mięśni bez wcześniejszej rozgrzewki. Problemy ze ścięgnem Achillesa mają sportowcy – jego kontuzje występują dość często, ponieważ zmniejszeniu wytrzymałości ścięgna sprzyja rozwinięta muskulatura. Duże znaczenie ma także rodzaj obuwia, w jakim się chodzi czy uprawia sport. Do uszkodzenia ścięgna Achillesa dochodzi wtedy, gdy nosi się niewygodne pantofle z twardym zapięciem. Jest to szczególnie możliwe u tych osób, których kość piętowa ma nieco inny kształt – jest szpiczasta, ale nie zaokrąglona.

© Sebastian Kaulitzki/Fotolia

Nawet gdy ból dopiero zaczyna się pojawiać, nie należy lekceważyć urazu, może bowiem dojść do zerwania ścięgna – wówczas biegacz zmuszony jest do przerwania aktywności sportowej na okres minimum trzech miesięcy.

Raz uszkodzone ścięgno Achillesa jest w przyszłości zdecydowanie bardziej podatne na zerwanie. Wszelkie urazy, jakim ono ulega, sumują się – dlatego osoby, które miały już z nim kłopoty, powinny zachować szczególną ostrożność.

Podkreślić należy, że achillodynia nie jest już powszechnie uznawana za stan zapalny. Coraz częściej to schorzenie określane jest po prostu jako „nadwyrężenie i ból ścięgna Achillesa”. Achillodynia może występować w miejscu przyczepu ścięgna do pięty bądź w środkowej części ścięgna, zazwyczaj około 4 centymetrów powyżej pięty. Trzeba podkreślić, że achillodynia stanowi około 11% wszystkich urazów związanych z bieganiem. Leczenie uszkodzeń ścięgna Achillesa jest zwykle bardzo powolne, a to ze względu na jego słabe ukrwienie.

Przeczytaj również:     Bradykardia-objawy Zapalenie oskrzeli