Zaktualizowano, 06.09.2025.
Alergia u dzieci – co warto wiedzieć?
Alergia jest nieprawidłową reakcją organizmu na określone substancje. Nadwrażliwość układu immunologicznego spowodowana jest przez czynniki, które dla większości populacji są zupełnie neutralne i nie wywołują żadnych objawów. Są one zwane alergenami i mogą dawać niepożądane reakcje w formie kaszlu, kataru, kichania, wysypki, swędzenia lub łzawienia oczu, suchości skóry i innych. Układ odpornościowy zbyt silnie reaguje na alergeny – rozpoznaje je jako wroga i zaczyna zwalczać.
Alergia może dotyczyć różnych układów – możemy mieć do czynienia z alergią pokarmową, skórną albo układu oddechowego. Podatność na wystąpienie alergii u dziecka jest zwykle dziedziczna, ale może wystąpić również alergia nabyta. Dziedziczenie nie dotyczy konkretnej alergii, a jedynie możliwości jej wystąpienia. Może również się zdarzyć, że obydwoje rodziców jest alergikami, a u dziecka nie wystąpią żadne symptomy alergiczne. Pierwsze objawy alergii można zaobserwować nawet u kilkutygodniowego dziecka. W takim przypadku zwykle mamy do czynienia z alergią pokarmową.
Jak alergia rozwija się u dzieci?
Dzieci dotyka zwykle więcej, niż jeden rodzaj alergii. W ciągu dzieciństwa może nastąpić po sobie występowanie szeregu kolejnych objawów różnych alergii. Po okresie niemowlęcym, kiedy dziecko było już dotknięte alergią pokarmową, jako kolejne pojawia się zwykle alergiczne zapalenie skóry, a w kolejnych latach, ok. 2-5 roku życia alergiczny nieżyt nosa i astma. Objawy alergii są dosyć łatwe do zaobserwowania, ale też różne w zależności od rodzaju alergii. Zwykle obserwuje się katar, pokasływanie, kolkę, bóle brzucha i ulewanie. Mogą wystąpić zaczerwienia na policzkach i sucha skóra. Objawy nie świadczą o występowaniu nawracających infekcji, lecz o nadwrażliwości układu immunologicznego na różne czynniki. Jeżeli występują objawy alergii, należy zwrócić na nie uwagę na to, by w odpowiednim czasie udzielić pomocy dziecku.
Przyczyny alergii: Geny i środowisko.
Przyczyna alergii tkwi w zaburzeniu działania układu immunologicznego. Jego rolą jest zwalczanie drobnoustrojów lub wirusów, które po wtargnięciu do zdrowego organizmu rozpoznawane są jako wrogie i układ zaczyna z nimi walczyć. W przypadku alergii układ walczy nie tylko w sytuacjach faktycznie wymagających reakcji, ale również przy kontakcie z czynnikami lub substancjami będącymi alergenami. Mogą nimi być pyłki, składniki pożywienia, składniki leków lub kosmetyków.
Organizm dziecka przy pierwszym kontakcie z alergenem zaczyna produkować specyficzne przeciwciała IgE. Wyspecjalizowane są one w rozpoznawaniu i niszczeniu konkretnego wroga. Po jego zniszczeniu pewna ilość pozostaje jednak we krwi organizmu na stałe. Przeciwciała te są obecne w surowicy krwi i w tkance łącznej skóry. Po pierwszym kontakcie z alergenem dziecko nie odczuwa dolegliwości, a mają one miejsce dopiero przy kolejnym zetknięciu, kiedy dochodzi do wystąpienia reakcji uczuleniowej. Uruchamia się wówczas proces prowadzący do uwolnienia się z komórek tucznych i kwasochłonnych substancji o właściwościach prozapalnych. Może to być między innymi np. histamina i leukotrieny. Skutkiem tego procesu jest powstanie stanu zapalnego w organizmie. Z tego powodu alergia jest nazywana chorobą zapalną.
Diagnoza i leczenie alergii u dzieci.
Alergię diagnozuje się na podstawie obserwacji objawów, wywiadu rodzinnego oraz specjalistycznych badań. Lekarz może zlecić:
- Testy alergiczne (np. testy skórne, testy z krwi), które pomagają zidentyfikować konkretne alergeny.
- Zmianę diety, zwłaszcza w przypadku alergii pokarmowych.
Leczenie alergii u dzieci ma na celu zminimalizowanie objawów i zapobieganie rozwojowi astmy. W większości przypadków stosuje się leki przeciwhistaminowe i sterydowe, a w niektórych przypadkach odczulanie (immunoterapia swoista).
Ważne informacje dla rodziców.
Postaw na świadomość. Alergie to plaga naszych czasów, a statystyki pokazują, że ponad 40% Polaków zmaga się z jakąś formą alergii. Wczesne wykrycie i leczenie to klucz do zdrowego i szczęśliwego życia Twojego dziecka.
Nie ignoruj objawów! Jeśli zauważysz u swojego dziecka powtarzające się symptomy, takie jak kaszel, katar, wysypka, koniecznie skonsultuj się z pediatrą.
Nie bagatelizuj alergii! Nieleczona alergia może prowadzić do poważniejszych, przewlekłych chorób, takich jak astma oskrzelowa.
