Choroba Addisona (łac. morbus Addisoni, Addison’s disease), dawniej nazywana cisawicą, jest pierwotną niedoczynnością kory nadnerczy polegają na postępującym niszczeniu gruczołów tego organu. Jest to cały zespół objawów spowodowanych przewlekłym niedoborem hormonów produkowanych przez korę nadnerczy. Przyczyna choroby Addisona nie jest dokładnie poznana, ale wyróżnia się kilka powodów jej wystąpienia. Częstym winowajcą jest gruźlica, choroby autoimmunologiczne lub zaburzenia metaboliczne. Niejednokrotnie przyczyną są zaburzenia genetyczne, chociaż nie określono jednego konkretnego genu, który by za chorobę odpowiadał. Niedoczynność kory nadnerczy może być ponadto wynikiem innych chorób np. niektórych nowotworów lub problemów z tarczycą.

Schorzenie po raz pierwszy zostało opisane w pracy pt.: „On the Constitutional and Local Effects of Disease of the Suprarenal Capsules” przez brytyjskiego chirurga Thomasa Addisona w 1855 r., jednak przełom w leczeniu choroby nastąpił w dopiero w 1949 roku, kiedy to Edward Calvin Kendall zsyntetyzował kortyzon, umożliwiając w ten sposób skuteczne leczenie substytucyjne. Choroba Addisona dotyka ludzi w każdym wieku, o różnej płci i rasie. Badania nie wykazały zależności pomiędzy częstością występowania choroby a rasą.

choroba addisona

© designer491/Fotolia

Na chorobę Addisona najczęściej zapadają osoby dorosłe pomiędzy 30. a 40. rokiem życia

Mimo, że choroba Addisona może wystąpić w każdym wieku, to największą grupą chorych są dorośli między 30. – 40. rokiem życia. Schorzenie dotyka zarówno mężczyzn, jak i kobiety, jednak zdecydowanie częściej chorują panie. Szacuje się, że częstość występowania choroby wynosi 4 do 11 przypadków na 100 000. Inne źródła podają, że występuje w różnych populacjach z częstością 93-140 na milion, a nowe przypadki stanowią około 5 osób na milion na rok. Największa zachorowalność odnotowywana jest w Norwegii i wynosi 140 przypadków na milion. Prawdopodobnie w Polsce na pierwotną niedoczynność nadnerczy choruje co najmniej 4000 osób, a co roku jest rozpoznawana u kolejnych 200 nowych pacjentów.

Jest to zatem rzadko występujące schorzenie, a jego pierwsze objawy są tak mało charakterystyczne, że dosyć trudno jest je zdiagnozować w początkowym stadium. Symptomy choroby mogą być mylone z przesileniem wiosennym lub przeziębieniem, jednak w przeciwieństwie do nich nie ustępują z czasem. Początkowo u pacjenta narasta osłabienie, występuje utrata apetytu, spadek masy ciała oraz nasilone uczucie zmęczenia, pojawia się ból mięśni i stawów. U osób chorych istnieje silna potrzeba spożywania pokarmów słonych. Wystąpienie powyższych objawów jest często tłumaczone, zwłaszcza przez kobiety, jako skutek zbyt dużej ilości obowiązków, zarówno domowych jak i zawodowych. Ich uciążliwość jednak z czasem narasta, a wizyta u lekarza staje się nieunikniona.

Jeśli choroba Addisona nie jest leczona, może być śmiertelna. Gdy zauważysz objawy, nie zwlekaj z wizytą u lekarza!

Choroba Addisona jest pierwotną niedoczynnością kory nadnerczy, gdzie “pierwotna” oznacza, że proces chorobowy toczy się w nadnerczach. Jest to zatem schorzenie układu dokrewnego. Objawy są spowodowane przewlekłym niedoborem hormonów produkowanych przez korę nadnerczy. To organ wewnątrzwydzielniczy, który produkuje między innymi kortykosteroidy. Długotrwałe zaburzenie pracy nadnerczy jest bardzo groźne dla zdrowia. Może doprowadzić do nowotworów przysadki i podwzgórza.

 

choroba addisona cechy

© designua/Fotolia

Postawienie diagnozy w przypadku choroby Addisona nie jest łatwe i wymaga zwykle wykonania wielu skomplikowanych testów medycznych. Do momentu zdiagnozowania stan pacjenta pogarsza się. Objawy są skutkiem niedoboru hormonów produkowanych przez uszkodzone chorobą nadnercza.

Choroba nieleczona staje się śmiertelną. Ważne zatem jest podjęcie leczenia, w którym przełomem było zsyntetyzowanie kortyzonu, a następnie jego pochodnych. Przed tym zwrotem dłużej niż 2 lata od momentu rozpoznania choroby przeżywał jedynie co piąty chory. Przeżywalność pacjentów leczonych glukokortykoidami oraz jakość ich życia w latach 60-tych XX wieku oceniana była na tym samym poziomie, co zdrowej populacji. Jednak raporty z ostatnich kilkunastu lat podważyły te oceny i wykazały zwiększoną śmiertelność wśród osób chorych na chorobę Addisona oraz gorszą jakość ich życia. Za powikłania choroby może odpowiadać niedostateczne wyrównanie niedoboru hormonów nadnerczowych oraz nieuzasadnione zwiększanie ich dawek. Niestety nadal nie udało się opracować obiektywnych metod oceny stopnia wyrównania niedoborów hormonalnych podczas leczenia substytucyjnego.