Choroby wewnętrzne

Do jednego z najszerszych działów medycyny należą choroby wewnętrzne, które potocznie określa się jako „interna”. Zaliczają się do nich następujące dolegliwości:

  • schorzenia płuc i układu oddechowego — czyli pulmonologia;
  • schorzenia alergiczne (astma oskrzelowa, pyłkowica, wstrząs anafilaktyczny, atopowe zapalenie skóry, wyprysk kontaktowy, obrzęk naczynioruchowy Quinkego, odczyny alergiczne ze strony układu pokarmowego itd.) — czyli alergologia;
  • choroby układu sercowo-naczyniowego (dotykające serca, aorty, naczyń krwionośnych) — czyli kardiologia;
  • choroby krwi oraz układu krwiotwórczego — czyli hematologia;
  • schorzenia gruczołów dokrewnych oraz zaburzenia hormonalne — czyli endokrynologia;
  • choroby układu pokarmowego (żołądka, jelit, odbytu, dróg żółciowych oraz gruczołów trawiennych) — czyli gastroenterologia;
  • schorzenia wątroby, pęcherzyka żółciowego oraz dróg żółciowych — czyli hepatologia;
  • choroby nerek — czyli nefrologia;
  • schorzenia reumatyczne oraz reumatoidalne (szczególnie zaburzenia w funkcjonowaniu układu ruchu mięśni, więzadeł, ścięgien oraz stawów) — czyli reumatologia;
  • choroby wieku podeszłego — czyli geriatria.

Z uwagi na tak duży zakres chorób lekarz, który zajmuje się schorzeniami wielonarządowymi, musi posiadać nie tylko odpowiednią wiedzę, lecz również dużo doświadczenia. Oto obowiązki lekarza internisty:

  • przeprowadzenie wywiadu chorobowego, badanie pacjenta oraz zlecenie dodatkowej diagnostyki, a także ustalanie rozpoznania;
  • jeśli nastąpią trudności w rozpoznaniu choroby lub jej powikłań albo jej przebieg jest ciężki, lekarz internista kieruje pacjenta do odpowiedniego specjalisty, a nawet do szpitala;
  • lekarz ten zleca również badania profilaktyczne oraz przypomina o podstawowych zasadach higieny osobistej i zasadach zdrowego trybu życia, czyli o: szkodliwości palenia, prawidłowej diecie oraz zachowaniu aktywności fizycznej.

Choroby wewnętrzne

choroby wewnetrzne

© Gina Sanders/Fotolia

Pulmonologia i choroby układu oddechowego

Choroby układu oddechowego dotyczą schorzeń, które obejmują drogi oddechowe, lub są bezpośrednio z nimi związane. Przypadłości te należą do jednych z najniebezpieczniejszych, gdyż nieleczone mogą prowadzić do poważnych komplikacji, w tym kalectwa oraz zgonu. Pod względem podziału anatomicznego można wyróżnić choroby: górnego odcinka układu oddechowego, dolnego odcinka układu oddechowego, śródmiąższowe choroby płucne, naczyniowe choroby płucne.

Jeśli chodzi o fizjologiczny podział chorób, to dzieli się je na:

  • Obturacyjne — wiążą się ze zmniejszonym przepływem powietrza w płucach; zaliczają się tu: przewlekła obturacyjna choroba płuc, astma oskrzelowa, mukowiscydoza, rozstrzenie oskrzeli, zespoły dyskinezy rzęsek drzewa oskrzelowego, zapalenie oskrzeli.
  • Restrykcyjne — powodują one zmniejszenie czynnościowej pojemności płuc; są to: choroby śródmiąższowe płuc, sarkoidoza, pylice płuc, zapalenie naczyń płucnych, zwłóknienie, gruźlica, krzemica, rozsiew nowotworowy.

Należy pamiętać, że układ oddechowy działa niczym filtr, który chroni organizm przed negatywnym działaniem środowiska zewnętrznego i czynników takich jak bakterie, dym papierosowy i pyły. Z uwagi na rolę układu oddechowego należy dbać o niego w szczególny sposób. Jeśli dojdzie do chorób przewlekłych, trzeba zadbać o sprawne przeprowadzenie leczenia. W przypadku zaniedbania go może dojść do zagrożenia innych układów, takich jak np. krwionośny.

Alergologia i choroby alergiczne

Alergia to nic innego jak nadgorliwość układu odpornościowego i błędne działanie jego mechanizmu. Dla przykładu, gdy do organizmu przenikną bakterie lub wirusy, to limfocyty T wysyłają sygnał do produkcji przeciwciał, które mają za zadanie unieszkodliwić drobnoustroje chorobotwórcze. Układ odpornościowy uznaje za wroga nie tylko wirusy czy bakterie, ale również inne substancje, jak składniki w jedzeniu.

Jak pokazują statystyki, nawet co czwarty Polak cierpi na alergię, a światowe badania jednoznacznie dowodzą, że co 10 lat liczba alergików się podwaja. Jednocześnie lista substancji uczulających, czyli alergenów, wydłuża się.

Samo stwierdzenie alergii może być trudne — wynika to z faktu, że przebieg oraz objawy jej mogą być różne u poszczególnych osób. Dotyczy to np. pokrzywki, która może być objawem uczulenia na białko mleka krowiego, a nie efektem bezpośredniego kontaktu skóry z alergenem. Dodatkowo część alergii i ich dolegliwości może pojawiać się jedynie okresowo (w przypadku uczuleń sezonowych, czy na sierść zwierząt), a inne mogą być stałe (gdy alergia dotyczy substancji stale obecnych, jak roztocza kurzu domowego).

Kardiologia i choroby układu sercowo-naczyniowego

choroby wewnętrzne 2

© 7activestudio/Fotolia

Choroby dotykające układu sercowo-naczyniowego (w skrócie CVD) są to schorzenia dotykające zarówno serca, jak i naczyń krwionośnych. Wśród chorób dotykających tegoż układu są: nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa, zawał serca, udar mózgu, przewlekła niewydolność serca, zaburzenia rytmu serca, choroby dotykające naczyń obwodowych.

Schorzenia sercowo-naczyniowe stanowią swoistych cichych zabójców — miażdżyca tętnic rozwija się przez wiele lat i zazwyczaj objawy widoczne są dopiero na zaawansowanym etapie.

Należy pamiętać, że schorzenia serca oraz naczyń krwionośnych należą do głównych przyczyn przedwczesnych zgonów tak w Polsce, jak i w Europie — jak pokazują badania, są one odpowiedzialne za 42% zgonów kobiet i 38% zgonów mężczyzn poniżej 75. roku życia. Niezwykle często do kardiologa trafiają osoby młode, a także starsze, które jednak nigdy wcześniej nie miały poważniejszych problemów. Choroby sercowo-naczyniowe często wynikają ze złej diety, niezdrowego stylu życia i trwających przez wiele lat szkodliwych nawyków.

Hematologia i choroby krwi oraz układu krwiotwórczego

Hematologia, która zajmuje się badaniem chorób krwi oraz układu krwiotwórczego, to dziedzina, w której nadal jest wiele niewiadomych. Z uwagi na to niezwykle ważne są badania, które pozwalają na zdobywanie coraz to nowszych informacji i poszerzanie wiedzy. Jest to utrudnione ze względu na złożoność procesu tworzenia się krwi i istnienie wielu czynników, które na niego wpływają.

Choroby krwi wiązać się mogą z zaburzeniami lub upośledzeniem całego układu krwiotwórczego, a więc i niedoborami albo nadprodukcją wszystkich lub poszczególnych elementów morfotycznych krwi. Wśród chorób, które najczęściej występują, są: anemia, nadkrwistość, hemofilia, białaczka.

Gastrologia i choroby układu pokarmowego

Choroby układu pokarmowego to jedne z najczęściej zgłaszanych problemów przez pacjentów — pojawić się mogą właściwie w każdym wieku. Najczęściej wśród symptomów są niestrawność oraz nietolerancja pewnych pokarmów. Należy jednocześnie pamiętać, że objawy te mogą sygnalizować poważniejsze schorzenia, takie jak choroba wrzodową żołądka i dwunastnicy, zespół jelita drażliwego, nowotwory żołądka.

Hepatologia i choroby wątroby oraz dróg żółciowych

Od wieków wiadomo, że wątroba stanowi jeden z najważniejszych narządów w organizmie — odgrywa ona szczególną rolę, gdyż odpowiada za jego detoksykację, procesy trawienne oraz termoregulację. Wątroba wytwarza również białka oraz czynniki odpowiedzialne za krzepnięcie. Działanie jej ściśle łączy się z drogami żółciowymi i podobnie jest z chorobami wątroby oraz dróg żółciowych. Drogi żółciowe odpowiedzialne są za transportowanie żółci oraz za pracę pęcherzyka żółciowego (czyli pełniącego funkcję magazynującą żółć oraz funkcję narządu endokrynnego).

Wśród najczęściej zgłaszanych problemów związanych z przewodem pokarmowym są:

  • bóle brzucha (przeważnie w rzucie wątroby a niekiedy i żołądka);
  • nudności;
  • wymioty;
  • brak apetytu;
  • uczucie obrzydzenia do jedzenia (szczególnie do tłustych pokarmów);
  • niekiedy towarzyszy im żółtaczka.

Żółtaczka ściśle wiąże się z chorobami wątroby oraz dróg żółciowych — w wyniku gromadzenia się bilirubiny dochodzi do zabarwienia twardówek oraz skóry na żółto. Dolegliwość ta może być efektem chorób toczących wątrobę. Wśród nich można wymienić wirusowe zapalenie wątroby, toksyczne uszkodzenie wątroby oraz marskość wątroby. Żółtaczka może również łączyć się ze schorzeniami w obrębie dróg żółciowych, m.in. z kamicą żółciową czy nowotworem dróg żółciowych.

Niekiedy przy schorzeniach wątroby może dojść do zmiany rozmiarów narządu:

  • Powiększenie wątroby — inaczej hepatomegalia  często dochodzi do wystawania wątroby spod prawego łuku żebrowego i jest ona wyczuwalna dotykiem i uciskiem. Choroby powodujące powiększenie to: zapalenie wątroby, mononukleoza zakaźna, polekowe uszkodzenie wątroby, choroba spichrzeniowa, marskość żółciowa, zespół Budda-Chiariego.
  • Zmniejszenie wątroby — pojawia się przy przebiegu marskości wątroby.

Nefrologia i choroby nerek oraz układu moczowego

Choroby nerek są niezwykle groźne, gdyż przez całe lata mogą nie dawać żadnych objawów — w efekcie dochodzi do nieodwracalnych zmian. Zaleca się, aby raz w roku robić badanie moczu, ponieważ w ten sposób możemy zapobiec konieczności stosowania leczenia nerkozastępczego (dializ albo przeszczepu nerki).

Układ moczowy funkcjonuje na zasadzie filtra, który oczyszcza krew (nawet 180 litrów na dobę) z wody oraz substancji chemicznych, wśród których są zużyte komórki i tkanki, oraz pozostałości z trawienia pokarmu. W ciągu doby nerki produkują ok. 1,5 litra moczu, a więc pomagają we właściwej regulacji składu płynów ustrojowych, regulują gospodarkę wodną, wapniowo-fosforanową, sodową oraz potasową. Dodatkowo to właśnie w nerkach dochodzi do wytworzenia związków, które regulują ciśnienie krwi i uczestniczą w powstawaniu czerwonych krwinek. Jak zatem widać to właśnie od nerek w dużej mierze zależy równowaga środowiska wewnętrznego w ludzkim organizmie.

Wśród najczęstszych chorób układu moczowego i nerek należy wymienić: kamicę nerkową, zapalenie pęcherza, kłębuszkowe zapalenie nerek, odmiedniczkowe zapalenie nerek, wielotorbielowate zwyrodnienie nerek, niewydolność nerek, kolka nerkowa, krwiomocz, mocznica, rak nerki.

Reumatologia i choroby reumatyczne

wewnetrzne choroby

© Anatomy Insider/Fotolia

W tej grupie chorób są schorzenia, które doprowadzają do uszkodzenia układu ruchu i jeśli nie zostaną odpowiednio wcześnie rozpoznane, to doprowadzić mogą do stopniowo postępującej niepełnosprawności, a nawet do śmierci (jeśli dojdzie do zajęcia narządów wewnętrznych). Z tego powodu niezwykle istotne jest szybkie podjęcie leczenia chorób reumatycznych — najlepiej w ciągu 6-12 tygodni od wystąpienia pierwszych objawów (określa się to jako tzw. okno terapeutyczne). To właśnie w tym okresie jest największa szansa na osiągniecie remisji i ustąpienie objawów chorobowych.

Wśród chorób reumatycznych można wyróżnić:

  • choroby tkanki łącznej — takie jak: reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS);
  • chorobę zwyrodnieniową stawów;
  • choroby kości i chrząstek, takie jak: osteoartropatia przerostowa, choroba Pageta kości, osteoporoza;
  • zaburzenia nerwowo-naczyniowe, czyli: zespoły cieśni kanału nadgarstka, neuropatyczne choroby stawów (m.in. stawy Charcota, artrepatia neurogenna);
  • spondyloartropatie takie, jak: reaktywne zapalenie stawów (np. zespół Reitera), zesztywaniające zapalenie stawów kręgosłupa.

Leczenie chorób reumatycznych obejmuje stosowanie:

  • leków;
  • rehabilitacji;
  • leczenia operacyjnego;
  • psychoterapii;
  • edukację pacjenta.

Geriatria i choroby wieku podeszłego

Choroby starcze to grupa schorzeń, które pojawiają się u większości seniorów. Jak pokazują statystyki, społeczeństwo starzeje się i ciągle rośnie liczba osób, które dożywają podeszłego wieku. Wpływa to właśnie na coraz częstsze diagnozowanie chorób starczych — nawet ponad połowę seniorów dotykają liczne dolegliwości. Doprowadzają one do stopniowego i trwałego upośledzenia funkcjonowania w życiu codziennym. Wśród najczęstszych dolegliwości, na które uskarżają się pacjenci, są: zaburzenia pamięci, wahania nastroju, zaburzenia mowy, spowolnienie ruchowe i kłopoty z poruszaniem się, problemy ze słuchem, pogorszenie wzroku.

Niezwykle często towarzyszą temu również dolegliwości ze strony układu krążenia i oddechowego. Jedynie co 5-10 osoba w starszym wieku nie zmaga się z żadnymi schorzeniami. Wśród tych najczęściej występujących należy wymienić: chorobę Alzheimera, chorobę Parkinsona, nadciśnienie tętnicze, nowotwory, cukrzycę, osteoporozę, depresję, demencję, inkontynencję, stwardnienie rozsiane, artretyzm oraz udary.