Czyrak (z łaciny furnuculus) – to ropne zapalenie o charakterze okołomieszkowym, przy którym dochodzi do wytworzenia czopa martwiczego. W starszej literaturze można spotkać się z określaniem go jako furnukuł, powoduje go zakażenie gronkowcowe. W początkowej fazie ma on postać guzka, później guzka z krostą. Czyrak mnogi, inaczej czyraczność (z łaciny furnuculosis) – określenia te pojawiają się w momencie występowania licznych zmian. Czyrak gromadny, określany również jako karbunkuł (z łaciny carbunculus) – postać ta pojawia się w przypadku czyraków umiejscowionych blisko siebie, które łączą się w jedną, wspólną zmianę. Czyrak gromadny zazwyczaj umiejscowiony jest na karku.

Niezależnie od postaci, czyraki skórne stanowią ropne zakażenie mieszka włosowego wraz z jego najbliższym otoczeniem. W niektórych przypadkach zmiana ta może mieć nawet 3 centymetry średnicy. Czyraki najczęściej rozwijają się w miejscach, w których dochodzi do tarcia albo do obfitego wydzielania potu. Takimi miejscami są:

  • pośladki,
  • pachwiny,
  • kark,
  • plecy,
  • grzbiety dłoni.

Zakażenie ropne, jakim jest czyrak, wywoływane jest zazwyczaj przez gronkowca złocistego — większość ludzi jest nosicielami tejże bakterii. W momencie zadrapania skóry, czy pojawienia się ran, gronkowiec może przedostać się do mieszków włosowych albo gruczołów łojowych. W nich to bakteria namnaża się i doprowadza do rozwoju stanu zapalnego. Sprzyja temu zazwyczaj spadek odporności organizmu, który może doprowadzić również do nasilenia objawów towarzyszących.

czyrak

© agnieszka_marcinska/Fotolia

Do pojawienia się czyraków predysponować mogą również inne czynniki, takie jak:

  • spadek odporności organizmu — w szczególności na skutek wychłodzenia;
  • niedożywienie;
  • przebyte infekcje;
  • ogólne przemęczenie.

Warto zaznaczyć, że również choroby skóry oraz ogólnoustrojowe mogą sprzyjać pojawianiu się zmian. W takich sytuacjach problem czyraków ma charakter nawracający, który z czasem przemienia się w postać przewlekłą, która określana jest jako czyraczność. Sprzyjają jej głównie choroby dotyczące właściwej przemiany materii. Wśród nich należy wyszczególnić:

  • niedobory immunologiczne;
  • cukrzycę;
  • choroby nerek;
  • ogólne wyniszczenie organizmu;
  • różne formy stanów, które charakteryzują się przebiegiem połączonym z osłabieniem całego układu odpornościowego (jest to szczególnie typowe dla czyraków o przewlekłym albo nawracającym charakterze), mowa tutaj głównie o: stanach przy leczeniu immunosupresyjnym, przewlekłych kuracjach glikokortykosteroidami, zakażeniach HIV, AIDS;
  • atopowe zapalenie skóry — również przy nim częściej dochodzi do nawrotów zmian.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że czyraki z całą pewnością nie są chorobą dziedziczną i nie zauważono rodzinnego występowania. Przy omawianej tu zmianie dermatologicznej dochodzi do pojawienia się objawów, które są typowe dla ropnych zapaleń. Mowa tutaj zatem o:

  • wystąpieniu wysokiej temperatury;
  • pojawieniu się złego samopoczucia;
  • dojściu do bolesności węzłów chłonnych, które są umiejscowione w pobliżu zmiany.

Dzieje się tak z uwagi na fakt, że guzek, który początkowo jest zaczerwieniony, z czasem przekształca się w bardzo bolesny ropny pęcherz. Czyrakowi towarzyszyć mogą również zaczerwienienie z obrzękiem i czopem ropnym. W większości przypadków zakażenie charakteryzuje się łagodnym przebiegiem. Wrzód ropny zazwyczaj sam się przebija na zewnątrz, dzięki czemu możliwe jest oczyszczenie zmiany bez specjalistycznej interwencji.

Nie można jednak zapominać, że czyraki nie powinny być bagatelizowane, prowadzić mogą do komplikacji

W rzadkich przypadkach dojść może do wystąpienia poważnych zdrowotnych komplikacji. Odpowiedzialne za nie mogą być zmiany, które były w pełni nieleczone albo kuracja została poprowadzona nieodpowiednio. W takich sytuacjach najczęściej dochodzi do groźnych powikłań. Leczenie powinno być przeprowadzone pod opieką lekarza — jeśli zmiana zostanie poprawnie zdiagnozowana i podejmie się leczenie, to nie będzie stanowić zagrożenia.

Najgroźniejsze są czyraki, które powstają w okolicach tak zwanego trójkąta śmierci — chodzi tutaj o okolicę między wargą górną a przedsionkiem nosa i oczodołami. W przypadku tych miejsc niezwykle niebezpieczne są powikłania, które mogą doprowadzić do przeniesienia się zakażenia na opony mózgowe oraz zatoki jamiste. Dochodzi do tego za pośrednictwem żył, które znajdują się w pobliżu. Wraz z krwią bakterie wędrują do innych miejsc, w tym do czaszki. W przypadku dostania się do zatoki jamistej zarażenie jest niezwykle groźne nie tylko dla zdrowia, lecz i dla życia pacjenta.

© andriano_cz/Fotolia

W takich przypadkach symptomami są:

  • temperatura połączona z dreszczami;
  • ból;
  • obrzęk powiek;

  • sztywność w karku;
  • podwójne widzenie.

Czyraki stanowią najczęstszą przyczynę konsultacji o charakterze dermatologicznym.

Przeczytaj również:     Astma-diagnostyka Bakteriemia