Dna moczanowa — określana również jako skaza moczanowa, artretyzm oraz podagra (w starszej literaturze przedmiotu pod nazwą pedogra oraz jako „choroba królów”) to choroba dotykająca stawy, najczęściej umiejscowione w stopach. Za pojawienie się schorzenia odpowiedzialny jest podwyższony poziom kwasu moczowego we krwi, który następnie ulega procesowi krystalizacji. Kryształki kwasu odkładają się w ścięgnach, stawach oraz tkankach, które je otaczają.

Dna moczanowa może występować pod różnymi postaciami:

  • najczęściej dochodzi w stawie do: zaczerwienienia, obrzęku gorącego w dotyku, znacznej tkliwości;
  • rzadziej schorzenie objawia się jako: guzki dnawe, nefropatia moczanowa, kamienie nerkowe.

Jak już wspominano, za powstawanie dny moczanowej odpowiedzialny jest kwas moczowy, który to znajduje się we krwi każdego człowieka. Kluczową kwestią pozostaje tutaj stężenie kwasu u danej osoby — jeśli jest go za dużo, to dochodzi do rozwoju schorzenia. Kryształy kwasu mogą się odkładać pod postacią złogów w tkankach okołostawowych oraz w narządach wewnętrznych. Sam kwas przy chorobie wykazuje tendencję do gromadzenia się wokół stawów — wystarczy, żeby tylko jeden z kryształków przy ataku dny został aktywowany, a cały staw ulega stanowi zapalnemu. Niektórzy lekarze porównują ten mechanizm do zapałek, które podpalają się nawzajem — niezwykle istotne jest jak najszybsze zatrzymanie tego efektu domina.

dna moczanowa

© toeytoey/Fotolia

Dna moczanowa – jak sobie radzić w przypadku zaostrzenia objawów?

W momencie zaostrzenia choroby, pacjent przyjmuje niesterydowe leki przeciw zapalne, które nie służą wyleczeniu choroby, lecz powstrzymaniu nagle pogarszającego się stanu. Środkami, które mogą pozwolić na usunięcie kryształków kwasu moczowego, są specjalistyczne leki zbijające jego poziom stężenia we krwi. Dopiero gdy nie będzie kryształów, to wystąpienie ataku schorzenia stanie się niemożliwe. Specyfiką leków obniżających stężenie kwasu, jest fakt, że potrzeba trochę czasu, aby mogły one poprawnie zadziałać. Bardzo często w tym okresie przejściowym (czyli między rozpoczęciem przyjmowania leków zbijających ilość kwasu, a ich widocznym efektem) podaje się substancje, które mają na celu jak najlepsze „wygaszenie” możliwych ognisk zapalnych schorzenia. Dzięki temu ryzyko ataku dny moczanowej spada.

Zaobserwowano, że gdy omawiane schorzenie dotyka duże palce u stóp, to charakterystyczna jest postać nawracająca, przy której można wyszczególnić epizody ostrego zapalenia stawów. Jak pokazują badania statystyczne, nawet w około 50% przypadków dna moczanowa dotyka staw śródstopno-paliczkowy, który umiejscowiony jest u podstawy dużego palca w stopie. Jednocześnie czyni to najczęściej obejmowany staw tą chorobą.

Nie ulega wątpliwości, że ostatnie lata stanowią czas wzrostu przypadków zachorowań na opisywaną tutaj chorobę. W przypadku osób mieszkających na zachodzie globu dna dotyka od około 1 do 2% na którymś etapie życia.

Cechą charakterystyczną zachorowań jest fakt, że dna o wiele częściej dotyka mężczyzn niż kobiety. Podagra często występuje u panów, którzy są w średnim albo starszym wieku — jest to u nich najczęstsza postać zapalenia stawów. Jak pokazują statystyki, skaza moczanowa dotyka nawet 7% mężczyzn, którzy skończyli 65. rok życia. Jeśli schorzenie pojawia się u kobiet, to jej rozwój niezwykle często łączy się z menopauzą.

Wspominano już, że dna moczanowa była niegdyś określana jako choroba królów

Zaobserwowano, że o wiele częściej zapadają na nią osoby, które odżywiają się w sposób spotykany dawniej na wystawnych ucztach. Wytrącaniu się kwasu miało sprzyjać spożywanie dużej ilości alkoholu oraz podrobów. Nie ulega jednak wątpliwości, że w pewnym stopniu tak zwane dostatnie życie łączy się z częstotliwością pojawiania się dny — niezwykle istotna okazuje się tutaj dieta. Metoda odżywiania się i styl życia łączą się z wieloma chorobami cywilizacyjnymi, którymi są:

  • zespół metaboliczny;
  • otyłość;
  • sprzyjająca hiperurykemia;
  • choroba niedokrwienna serca;
  • nadciśnienie tętnicze;
  • zaburzenia lipidowe;
  • cukrzyca.

© ilovecoffeedesign/Fotolia

Nie ulega wątpliwości, że nawet 12% przypadków zachorowań na dnę pozostaje efektem nieodpowiedniej diety. Chodzi tutaj o takie produkty jak: alkohol, duże ilości mięsa, duże ilości owoców morza, napoje słodzone fruktozą. W tym miejscu warto zaznaczyć, że ostatnie badania nad skazą moczanową wykazały również czynniki dietetyczne, które dotąd były uznawane za sprzyjające rozwojowi choroby, nie mają tak naprawdę związku.

Mowa tutaj głównie o:

  • produktach bogatych w białko;
  • warzywach, które są bogate w purynę, a więc o: szpinaku, grochu, fasoli, soczewicy.

Udało się również wyszczególnić produkty, które zmniejszają przypuszczalne ryzyko zapadnięcia na dnę — należą do nich artykuły spożywcze, które przynajmniej częściowo pozwalają na obniżenie insulinooporności. Mowa zatem o:

  • produktach bogatych w witaminę C;
  • nabiale;
  • kawie;
  • pomocna jest tutaj również aktywność fizyczna.

Oprócz diety na rozwój skazy wpływ mogą mieć operacje chirurgiczne oraz różnej maści urazy fizyczne.