
Na samą myśl o gastroskopii wiele osób czuje ścisk w żołądku i trudno się temu dziwić. Wizja giętkiej rurki wprowadzanej przez gardło skutecznie zniechęca do umówienia wizyty, nawet gdy dolegliwości trwają od tygodni. Tymczasem to jedno z najcenniejszych badań w diagnostyce chorób górnego odcinka przewodu pokarmowego. Dzięki możliwości wykonania go we śnie przestaje być przeżyciem, którego trzeba się bać. Sprawdź, jak wygląda takie badanie, jak się do niego przygotować i co czeka Cię po wybudzeniu.
- Na czym polega gastroskopia i kiedy się ją zleca?
- Gastroskopia w znieczuleniu ogólnym czy miejscowym – co wybrać?
- Jak przygotować się do gastroskopii? Czego potrzebujesz do wykonania gastroskopii?
- Jak wygląda badanie endoskopowe? Przebieg badania
- Stan zdrowia pacjenta – kiedy można jeść i prowadzić auto po gastroskopii?
Na czym polega gastroskopia i kiedy się ją zleca?
Gastroskopia pozwala lekarzowi obejrzeć od środka wnętrze przełyku, żołądka i dwunastnicy. Służy do tego gastroskop, czyli cienki, giętki przewód zakończony kamerą i źródłem światła. Obraz trafia na monitor, dzięki czemu specjalista dokładnie ocenia stan błony śluzowej żołądka i sąsiednich odcinków.
Lekarz zleca badanie m.in. przy przewlekłej zgadze, bólach w nadbrzuszu, trudnościach z połykaniem, niedokrwistości o niejasnej przyczynie czy podejrzeniu choroby wrzodowej. Gastroskopia ma ważną przewagę nad badaniami obrazowymi: podczas jednej procedury możliwe jest pobranie wycinków. Materiał trafia do badania histopatologicznego lub testu na obecność bakterii Helicobacter pylori. Pobranie wycinków jest dla pacjenta nieodczuwalne, a często pozwala postawić diagnozę bez powtarzania badania.
Gastroskopia w znieczuleniu ogólnym czy miejscowym – co wybrać?
Standardowo gastroskopię wykonuje się w znieczuleniu miejscowym. Gardło spryskuje się preparatem z lidokainą, który łagodzi dyskomfort przy wprowadzaniu gastroskopu. Pacjent pozostaje jednak przytomny, a dla wielu osób, najtrudniejszy okazuje się silny odruch wymiotny, napięcie i stres. Zdarza się, że badanie trzeba przerwać, zanim lekarz zdąży wszystko dokładnie obejrzeć.
Alternatywą jest gastroskopia w znieczuleniu ogólnym, podczas której zasypiasz na kilkanaście minut i nie pamiętasz procedury. Znieczulenie ogólne podaje dożylnie lekarz anestezjolog, który przez cały czas czuwa nad oddechem, tętnem i saturacją. To krótkotrwałe znieczulenie, z którego wybudzenie następuje szybko.
W przypadku badania taka forma sprawdzi się szczególnie wtedy, gdy:
- odczuwasz silny lęk przed badaniem lub masz za sobą złe doświadczenia,
- masz bardzo nasilony odruch wymiotny,
- planowana jest dłuższa diagnostyka, np. pobranie kilku wycinków,
- chcesz połączyć gastroskopię z kolonoskopią w jednym znieczuleniu.
Decyzję podejmuje się po rozmowie z lekarzem i anestezjologiem, z uwzględnieniem stanu zdrowia oraz indywidualnych potrzeb pacjenta. Komfort pacjenta to ważny argument, ale liczą się też choroby współistniejące i przyjmowane leki.
Jak przygotować się do gastroskopii? Czego potrzebujesz do wykonania gastroskopii?
Żołądek musi być pusty, zarówno ze względu na dobrą widoczność, jak i bezpieczeństwo znieczulenia. Zalecenia mogą się nieco różnić w zależności od placówki, dlatego zawsze sprawdź instrukcję otrzymaną przy rejestracji. Najczęściej obejmują one:
- ostatni posiłek najpóźniej 6–8 godzin przed badaniem,
- odstawienie napojów na kilka godzin przed wizytą, zgodnie z zaleceniem placówki,
- rezygnację z żucia gumy i palenia papierosów w dniu badania,
- wcześniejszą konsultację w sprawie leków przeciwkrzepliwych, przeciwcukrzycowych i innych przyjmowanych na stałe.
Na wizytę zabierz skierowanie (jeśli je masz), dokumentację z wcześniejszych badań i listę leków. Pamiętaj też o osobie towarzyszącej – po znieczuleniu nie wrócisz do domu sam ani tym bardziej samochodem.
Jak wygląda badanie endoskopowe? Przebieg badania
W dniu badania czeka Cię najpierw krótka rozmowa z anestezjologiem i podpisanie zgody. Następnie personel zakłada wenflon i podłącza aparaturę monitorującą. Kładziesz się na lewym boku, a między zęby otrzymujesz plastikowy ustnik, który chroni gastroskop.
Po podaniu leku zasypiasz w ciągu kilkudziesięciu sekund. Samo wykonanie badania trwa zwykle 5–15 minut. W trakcie badania lekarz delikatnie wprowadza gastroskop, wdmuchuje niewielką ilość powietrza, by rozprostować ściany narządów, i ogląda kolejne odcinki. W razie potrzeby pobiera materiał do dalszej diagnostyki.
Po zakończeniu badania pacjent pozostaje pod obserwacją personelu, zwykle około godziny, aż do pełnego wybudzenia. Możesz odczuwać lekką senność, wzdęcie lub drapanie w gardle. To naturalne objawy, które szybko mijają.
Stan zdrowia pacjenta – kiedy można jeść i prowadzić auto po gastroskopii?
Po zakończeniu badania lekarz zazwyczaj omawia wstępne wyniki, a opis otrzymujesz jeszcze tego samego dnia. Na wynik badania histopatologicznego trzeba poczekać dłużej, zwykle od kilku dni do 2–3 tygodni.
Jeść i pić możesz najczęściej po 1–2 godzinach, gdy minie działanie leków – dokładny czas wskaże personel. Zacznij od lekkostrawnych potraw i letnich napojów. Przez kolejną dobę nie prowadź samochodu, nie obsługuj maszyn i nie podejmuj ważnych decyzji, bo leki mogą osłabiać koncentrację. Jeśli pojawi się silny ból brzucha, gorączka, wymioty z krwią lub czarne stolce, niezwłocznie skontaktuj się z lekarzem.
Badanie we śnie pozwala przejść przez diagnostykę spokojnie, a lekarzowi dokładnie ocenić stan przewodu pokarmowego. Jeśli od dawna odkładasz gastroskopię z obawy przed dyskomfortem, zapytaj lekarza o tę możliwość podczas najbliższej wizyty.