Kamica pęcherzyka żółciowego, czyli kamica żółciowa to choroba polegająca na obecności w pęcherzyku żółciowym złogów, które zbudowane są z substancji chemicznych pochodzących z żółci. W prawidłowych warunkach substancje te ulegają rozpuszczeniu i zostają usunięte do przewodu pokarmowego. Jeśli jednak żółć jest nadmiernie zagęszczona, są one wytrącane w drogach żółciowych.

Pęcherzyk żółciowy znajduje się pod dolną powierzchnią wątroby. Ma on kształt gruszkowatego woreczka łączącego się z drogami żółciowymi przewodem pęcherzykowym. Drogi żółciowe są systemem przewodów wewnątrz- i zewnątrzwątrobowych, które przechodzą w przewód żółciowy wspólny, dzięki czemu możliwy jest przepływ żółci z wątroby do dwunastnicy. Komórki wątrobowe u zdrowego człowieka nieprzerwanie produkują żółć w ilości około 500-1500 ml dziennie. Nie spływa ona jednak do przewodu pokarmowego nieustannie, lecz jest okresowo magazynowana w pęcherzyku żółciowym. Odpowiednie odruchy nerwowe i hormonalne związane z przyjmowaniem pokarmu sprawiają, że żółć jest uwalniana z pęcherzyka żółciowego po każdym posiłku, gdy jest niezbędna do prawidłowego trawienia tłuszczów. Głównymi składnikami żółci są sole żółciowe, lecytyna i cholesterol. Znajduje się w niej również niewielka ilość bilirubiny, kwasów tłuszczowych i soli nieorganicznych. U 80-90% ludzi przewód żółciowy wspólny w końcowym odcinku łączy się z przewodem trzustkowym i razem uchodzą one do dwunastnicy w miejscu zwanym brodawką większą dwunastnicy Vatera.

kamica żółciowa

© reineg/Fotolia

O rozwoju kamicy żółciowej świadczy powstawanie tak zwanych kamieni żółciowych

Kamienie żółciowe najczęściej zbudowane są z cholesterolu, barwników żółciowych, jonów nieorganicznych (na przykład wapniowych) oraz z białek. Mogą one występować w różnych proporcjach. Zdecydowaną większość stanowią kamienie cholesterolowo-barwnikowe, czyli mieszane. Złogi zbudowane wyłącznie z cholesterolu charakterystyczne są dla populacji krajów rozwiniętych, czyli Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych. Złogi barwnikowe, czyli brązowe i czarne występują natomiast u mieszkańców krajów rozwijających się – między innymi w Afryce i Azji.

Złogi zazwyczaj powstają w pęcherzyku żółciowym. Wówczas nazywa się je kamicą pęcherzykową. Rzadziej tworzą się one poza pęcherzykiem żółciowym, w przewodach żółciowych. W takich sytuacjach mówi się o kamicy przewodowej. Kamienie, które występują w drogach żółciowych zwykle są pochodzenia pęcherzykowego – dostają się one do przewodów żółciowych wprost z pęcherzyka żółciowego. Dzielą się one dodatkowo na pojedyncze oraz mnogie.

Wyróżnia się:

  • kamicę pęcherzyka żółciowego,
  • kamicę przewodową – w 95% przypadków współwystępuje ona z kamicą pęcherzyka żółciowego.

Kamica żółciowa może nie dawać charakterystycznych objawów nawet przez wiele lat

W zdrowych organizmach złogi ulegają rozpuszczeniu w żółci, wraz z którą są usuwane do przewodu pokarmowego. Jednak przy jej nadmiernym zagęszczeniu dochodzi do tworzenia się złogów w woreczku żółciowym lub w drogach żółciowych. Kamica pęcherzyka żółciowego często prowadzi do jego przewlekłego zapalenia. Kamienie hamują bowiem prawidłowy przepływ żółci. Dolegliwości związane z niewłaściwą gospodarką tego organu i kamicą nerkową najczęściej pojawiają się po spożyciu tłustych, ciężkostrawnych pokarmów. Powodem tych dolegliwości jest rozciąganie ściany pęcherzyka żółciowego z powodu zastoju żółci. Zablokowanie szyjki pęcherzyka lub przewodu żółciowego przez kamień żółciowy objawia się gwałtownym atakiem zwanym kolką.

Kamica przewodów żółciowych może z czasem prowadzić do ich częściowego lub całkowitego zatkania, czego skutkiem jest rozwinięcie się żółtaczki mechanicznej. Kamica może też być przyczyną ostrego zapalenia trzustki na skutek zatkania przewodu trzustkowego.

Objawami ostrego zapalenie pęcherzyka żółciowego są kolka żółciowa trwająca ponad 6 godzin, gorączka, dreszcze,  a także przyśpieszenie oddechu i tętna. Przyczyną przewlekłego zapalenia pęcherzyka żółciowego są nawracające napady kolki żółciowej. Wówczas pęcherzyk żółciowy staje się zwłókniały, a jego ściany ulegają zgrubieniu. Zmianom tym towarzyszy ból usytuowany w okolicy podżebrowej prawej mogący promieniować do pleców. Przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego może być przyczyną nawracających, ostrych zapaleń trzustki.

kamica żółciowa choroba

© Photographee.eu/Fotolia

Kamica żółciowa to jedna z najczęściej występujących chorób układu pokarmowego. Tworzy się ona u ponad 12% populacji światowej. U większości osób kamienie żółciowe usytuowane są w pęcherzyku żółciowym, a u prawie 20% chorych dolegliwość ta współistnieje z kamicą przewodów żółciowych.

Przez długi czas chora osoba może nawet nie podejrzewać, że w jej pęcherzyku żółciowym utworzyły się złogi cholesterolowe zwane kamieniami żółciowymi, ponieważ schorzenie to nie zawsze daje odczuwalne objawy. Niewielkie kamienie mogą przez wiele lat nie powodować żadnych dolegliwości. Symptomy kamicy zwykle pojawiają się wtedy, gdy pęcherzyku żółciowym tworzy się stan zapalny. Często pierwszym objawem jest tak zwana kolka żółciowa, czyli nagły, bardzo silny ból brzucha w okolicy prawego podżebrza. Pojawia się on zazwyczaj po spożyciu tłustego posiłku, a towarzyszą mu nudności, wymioty oraz czasami zgaga i wzdęcia. Pojawienie się gorączki i dreszczy świadczy o powstaniu procesu zapalnego. Kamica może objawiać się także systematycznym pobolewaniem zlokalizowanym w prawej części brzucha, szczególnie po tłustych posiłkach. Czynni ryzyka zapadnięcia na kamicę żółciową to: spożywanie zbyt wielu tłuszczów zwierzęcych, brak odpowiedniej ilość błonnika pokarmowego w diecie, a także częste stosowanie niezbilansowanych diet odchudzających powodujących efekt jo-jo.

Przeczytaj również:     Pokrzywka-przebieg Rak trzustki-przyczyny