Neuralgia nerwu trójdzielnego (czyli z łac. neuralgia nervi tigemini, a z ang. Trigeminal Neuralgia) — jest to nerwoból dotykający jednej albo większej ilości gałęzi nerwu trójdzielnego — a więc V nerwu czaszkowego. Neuralgia nerwu trójdzielnego bywa również określana rwą twarzową i stanowi jedną z bardziej dokuczliwych przypadłości.

Innymi słowy, neuralgia nerwu trójdzielnego stanowi dysfunkcję nerwu w pniu mózgu albo w odcinku pozapniowym nerwu trójdzielnego. Nerw ten biegnie do zwoju Gassera, który zlokalizowany jest w podstawie środkowego dołu czaszki.

Nerw trójdzielny stanowi jeden z dwunastu nerwów czaszkowych, które to odchodzą symetrycznie od mózgu i opuszczają czaszkę poprzez otwory u jej podstawy. Omawiany nerw jest również najgrubszym nerwem, który wraz z oddalaniem się od pnia coraz bardziej się rozgałęzia. Główne gałęzie nerwu trójdzielnego odpowiedzialne są za przewodzenie takich bodźców jak:

  • uczucie ciepła oraz zimna;
  • bólu;
  • dotyku.

Nerw ten ma przede wszystkim w swoim składzie włókna czuciowe, które to są odpowiedzialne za unerwienie:

  • skroni;
  • policzków;
  • czoła;
  • brody;
  • nosa.

To właśnie ten rodzaj unerwienia sprawia, że twarz jest najlepiej unerwioną okolicą w całym organizmie — nie dziwi zatem, że wszelkie dolegliwości w jej obrębie pozostają tak uciążliwe.

neuralgia nerwu trójdzielnego

© andriano_cz/Fotolia

Neuralgia nerwu trójdzielnego może przybrać jedną z dwóch postaci

Omawiane schorzenie może być tylko jednym z symptomów wielu schorzeń w zakresie tylnej jamy czaszki. Choroba ta może objawiać się pod dwiema postaciami, a więc:

  • klasyczną postacią neuralgii nerwu trójdzielnego — określa się ją również jako samoistną, przy której przyczyna schorzenia jest nieznana;
  • objawową postacią neuralgii nerwu trójdzielnego — pojawia się ona przy przebiegu innych schorzeń.

Pod klasyczną postacią neuralgia trójdzielna występuje jako przypadłość jednostronna. W postaci tej niezwykle charakterystyczne pozostają krótkotrwałe oraz nagłe napady bólu — mogą one objawić się w wielu albo w jednej gałązce nerwu. Mogą one pojawiać się samoistnie albo jako efekt podrażnienia w tzw. strefie spustowej (inaczej trigger points). Do podrażnienia dojść może poprzez:

  • mówienie;
  • mycie zębów;
  • ucisk;
  • żucie;
  • dotyk;
  • podmuch wiatru.

Zaobserwowano, że klasyczna postać choroby pojawia się o wiele częściej niż postać objawowa. Według badań klasyczna neuralgia pojawia się z częstością około 15 osób na 100 000 mieszkańców. W większości przypadków dotyka ona osoby około 4. dekady życia, jednak sam szczyt zapadalności na tę chorobę przypada pomiędzy 5. a 7. dekadą życia.

Objawowa postać schorzenia pojawia się zaledwie w około 2% przypadków. Niezwykle często jest ona efektem uciskania korzenia albo zwojów nerwu poprzez:

  •  naczynie krwionośne;
  •  procesy demielinizacyjny pnia mózgu;
  •  poprzez guz: tak nowotworowy, jak i nienowotworowy.

Warto w tym miejscu wspomnieć, że jeśli objawy neuralgii nerwu trójdzielnego pojawiają się przed 30. rokiem życia, to należy o wiele dokładniej szukać przyczyn schorzenia. Jest to tym istotniejsze, że choroba może mieć objawową postać.

Nerwoból nerwu twarzy stanowi jeden z najgwałtowniejszych rodzai bólu, którego można doświadczyć. Jest to tym bardziej dokuczliwe, że pojawia się on nagle i przeszywa połowę twarzy. Długość odczuwanego bólu może się wahać od kilku sekund do około dwóch minut (niezwykle rzadko trwa on dłużej). Tym, co jest typowe dla neuralgii to fakt, że ból ustępuje samoistnie. Co więcej, w niektórych przypadkach odnotowano, że schorzenie pojawiło się tylko raz i nigdy więcej nie doszło do nawrotu. Jednocześnie u części pacjentów neuralgia objawiać się może co pewien czas lub nawet kilka razy dziennie.

Ponieważ neuralgia dotyka nerw trójdzielny, to samo miejsce występowania bólu jej towarzyszącego uzależnione jest od zakresu unerwienia tegoż nerwu. Nerw trójdzielny zapewnia czucie w okolicy twarzowej i posiada on 3 gałęzie:

  • nerw żuchwowy — unerwia on tzw. dolne piętro twarzy, a więc unerwia czuciowo skórę umiejscowioną poniżej szpary ust oraz skroni;
  • nerw szczękowy — unerwia on tzw. środkowe piętro twarzy, a więc unerwia skórę powyżej szpary ust oraz poniżej szpary powiek;
  • nerw oczny — unerwia on tzw. górne piętro twarzy, a więc unerwia skórę głowy powyżej szpary powiekowej i bocznej powierzchni nosa.

Ból towarzyszący neuralgii może objąć tak każdą gałąź nerwu osobno, jak również objąć wszystkie trzy.

Leczenie neuralgii nerwu trójdzielnego uzależnione pozostaje od prawidłowo przeprowadzonej diagnostyki przyczyn pojawienia się

Należy zaznaczyć, że przy diagnostyce różnicowej neuralgii trójdzielnej należy brać pod uwagę takie schorzenia jak:

  • stwardnienia rozsiane;
  • guzy kąta mostowo-móżdżkowego;
  • konflikt naczyniowo-nerwowy;
  • stwardnienie rozsiane;
  • tętniak tętnicy podstawnej.

 

neuralgia nerwu trójdzielnego choroba

© Artemida-psy/Fotolia

Warto wspomnieć, że pierwszy opis objawów typowych dla neuralgii trójdzielnej został stworzony i przedstawiony w 1677 roku przez Locka. Pomimo jego pracy neuralgia nerwu trójdzielnego bywa mylona z odmiennymi przyczynami bólu głowy. Kolejne badania prowadzone były przez Harveya Cushinga, który to w 1900 roku przedstawił metodę leczenia neuralgii. Przebiegała ona na drodze ablacji zwoju Gassera.

Jeśli chodzi o częstotliwość jej występowania w populacji, to badania pokazują, że pojawia się ona w stosunku 1 do 15 000. Zaobserwowano również, że przeważnie jest ona diagnozowana u osób około 4. dekady życia — pomimo tego zdarzają się przypadki diagnozowania jej u dzieci.