Wątroba jest ważnym organem, który odgrywa istotną rolę w procesach metabolicznych (zarówno tłuszczów, białek, jak i węglowodanów). Wątroba wytwarza również żółć, która to jest niezbędna do właściwego trawienia tłuszczów, bierze ona też udział w metabolizmie węglowodanów oraz aminokwasów. Co więcej, organ ten produkuje także i magazynuje glikogen, oczyszcza, a także odtruwa organizm z hormonów, toksyn pokarmowych oraz toksyn metabolitów.

Niewydolność wątroby to nic innego jak niezdolność jej do poprawnego funkcjonowania — zarówno w zakresie metabolizmu, jak i syntezy białek. Innymi słowy, wątroba dotknięta niewydolnością spowalnia swoje funkcje fizjologiczne, przez co staje się mniej wydajna (szczególnie w zakresie produkcji chemicznej organizmu). Tym, co najbardziej zagraża organizmowi człowieka, jest ogólne zatrucie ustroju z powodu braku możliwości oczyszczania go z toksyn. Dochodzi zatem do osłabienia ogólnej odporności na infekcje (czyli bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia, a nawet dla życia chorego), ponadto występuje ryzyko pojawienia się kamicy przewodów żółciowych (skutkować to może kolką oraz ostrym bólem). Niewydolność wątroby może przyjmować dwie podstawowe formy:

  • przewlekłą — w której to niewydolność wątroby występuje przeważnie w kontekście marskości wątroby;
  • ostrą.
niewydolność wątroby

© eranicle/Fotolia

NIEWYDOLNOŚĆ WĄTROBY WYSTĘPUJE W POSTACI OSTREJ I PRZEWLEKŁEJ

Przy tej postaci niewydolności przyjmuje się, że jest ona potencjalnie odwracalna, z pewnością jednak jest nagła, może być trwała, a nawet postępująca. Z angielskiego terminu acuteliverfailure wzięto skrót, który jest powszechnie używany w piśmiennictwie, odnoszący się do ostrej niewydolności wątroby — ALF. Tę dysfunkcję wątroby, jeśli wcześniej nie zdiagnozowano choroby, cechuje pojawienie się encefalopatii wątrobowej (w okresie od 4 do 26 tygodni od momentu uszkodzenia wątroby) oraz osoczowego zaburzenia krzepnięcia. Ostra niewydolność pozostaje chorobą rzadką, lecz jest ona niezwykle groźna dla zdrowia pacjenta (zwłaszcza w stosunku do innych dotykających wątrobę chorób). Na marginesie warto wspomnieć, że niekiedy ta postać choroby bywa określana mianem piorunującej niewydolności wątroby.

Na podstawie okresu, w którym pojawia się encefalopatia, naukowcy zaczęli dzielić ostrą niewydolność na:

  • nadostrą — do encefalopatii dochodzi przed 7. dniem;
  • ostrą — encefalopatia pojawia się pomiędzy 7. a 21. dniem od wystąpienia żółtaczki;
  • podostrą — encefalopatia rozwija się dopiero pomiędzy 3. a 26. tygodniem od pierwszych objawów chorobowych.

Powyższy podział jest coraz rzadziej stosowany z uwagi na fakt, że czas pojawienia się encefalopatii nie ma znaczenia klinicznego.

Przewlekła niewydolność wątroby jest nie tylko trwałą dysfunkcją organu, lecz również chorobą postępującą. Stanowi ona swoistą konsekwencję przewlekłej choroby wątroby. Przy tej formie charakterystyczna jest encefalopatia wątrobowa — a więc zaburzenia w funkcjonowaniu układu nerwowego. Jest ona efektem oddziaływania toksyn, które pojawiają się w organizmie wraz z uszkodzeniem wątroby. Kolejną charakterystyczną cechą jest osoczowe zaburzenie w krzepnięciu krwi. Schorzenie to pojawia się wraz z:

  • marskością wątroby;
  • toczniopodobnym zapaleniem wątroby;
  • przewlekłym zrazikowym zapaleniem wątroby;
  • przewlekłym przetrwałym zapaleniem wątroby;
  • przewlekłym zapaleniem wątroby nieokreślonym.

Zaobserwowano, że w większości znanych przypadków choroba ta ma stopniowy rozwój, który może potrwać nawet kilka lat — nie jest tak przy ostrej niewydolności, gdyż wówczas stan organu pogarsza się szybko oraz nagle.

Specjalistom udało się wyszczególnić główne przyczyny niewydolności wątroby:

  • nadużywanie alkoholu;
  • nadużywanie niektórych leków;
  • niewłaściwe odżywianie — a w szczególności dieta obfitująca w tłuszcze nasycone;
  • zatrucia — wynikające m.in. ze spożycia zepsutego pokarmu czy grzybów;
  • choroby zakaźne, takie jak: cytomegalia, wirusowe zapalenia żółtaczki typu A, B, C;
  • toksyny środowiskowe (z wody oraz roślin), wśród których przodują: metale ciężkie oraz chlor z jego toksycznymi związkami.

Jak zatem widać, niewydolność wątroby może być spowodowana przez wiele czynników oddziaływających na organ w różnym czasie. Zawsze jednak wiąże się to z nieprawidłowym funkcjonowaniem organu — jest to o tyle znamienne, że jeśli wątroba choruje, to choruje również cały organizm. Bez wątpienia schorzenie to stanowi groźny stan, który bez odpowiednio szybkiej i właściwej pomocy medycznej może doprowadzić do zagrożenia życia pacjenta.

niewydolność wątroby choroba

© magicmine/Fotolia

Wątroba jest ważnym organem, który odgrywa istotną rolę w procesach metabolicznych (zarówno tłuszczów, białek, jak i węglowodanów). Wytwarza ona również żółć, która jest niezbędna do właściwego trawienia tłuszczów, bierze udział w metabolizmie węglowodanów oraz aminokwasów. Co więcej, organ ten produkuje też i magazynuje glikogen, oczyszcza, a także odtruwa organizm.

Co roku prowadzi się badania mające na celu określenie procentowej zachorowalności na ostrą niewydolność wątroby. Badania z terenu Wielkiej Brytanii i Europy pokazały, że szacunkowo zapadalność jest na poziomie 1-8 przypadków na 1 milion osób. Zanim zaczęto stosować przeszczepy, śmiertelność wynosiła ponad 80% przypadków zachorowań. W USA chorobę rozpoznaje się co roku u 2-3 tysięcy osób i przyjmuje się, że powoduje ona 6% zgonów przy chorobach wątroby. Co więcej, wśród przeszczepów stanowi ona 7% tego typu zabiegów.

Nie można zapominać, że choroba wątroby ma mało charakterystyczne objawy, które mogą utrudnić samą diagnostykę. Tym, co z pewnością powinno zwrócić uwagę, jest pojawienie się:

  • osłabienia;
  • uczucia silnego zmęczenia;
  • brak apetytu.