Istnieje wiele rodzajów padaczki. Lekarze zidentyfikowali więcej niż sto różnych typowych objawów tej choroby – wystąpienie konkretnego z nich zależy od tego, w której części mózgu dojdzie do ataku. Ważną rolę odgrywa szczegółowa ich klasyfikacja, która stanowi przewodnik leczenia oraz pozwala określić rokowania dla pacjenta.

Napad padaczki kojarzy się przede wszystkim z objawami uogólnionymi toniczno-klonicznymi, które występują przy napadach dużych. Taki atak zaczyna się zwykle nagłą utratą przytomności, której może towarzyszyć upadek, a także krzyk. Silny skurcz mięśni skutkuje odgięciem ciała ku tyłowi, przy czym szczęki ulegają silnemu zwarciu (występuje tzw. szczękościsk). Gałki oczne zwracają się do góry, oddech ulega zatrzymaniu, skóra przybiera barwę białawo-siną. Pierwsza faza napadu trwa około 20-30 sekund. W drugiej fazie następują drgawki, czyli szybkie naprzemienne skurcze i rozkurcze mięśni szkieletowych, oddech powraca, na ustach pojawia się pienista wydzielina, która może być podbarwiona krwią, jeśli chory w wyniku szczękościsku przegryzł język. Podczas tej fazy może nastąpić mimowolne oddanie moczu lub stolca.

Napadom może towarzyszyć tzw. aura

Drgawkom, trwającym zwykle 1-3 minut, towarzyszy wiele innych objawów. Po ich ustąpieniu chory zapada w głęboki trwający kilka godzin sen. Czasami zamiast snu pojawia się stan pobudzenia, niepokoju i agresji. Po przebudzeniu pacjent nie pamięta, co się wydarzyło. Zdarza się, że napad jest poprzedzony tak zwanymi objawami zwiastunowymi, które można zaobserwować od kilku godzin do 1-2 dni przed jego wystąpieniem. Może to być niepokój, pobudzenie ruchowe, gorszy nastrój, agresja, wzmożone pragnienie lub łaknienie. Czasami na kilka sekund przed napadem pojawia się uczucie mrowienia, mocny ból brzucha, ból głowy, wymioty – jest to tak zwana aura, której przebieg chory zazwyczaj pamięta.

objawy padaczki

© Visions-AD/Fotolia

Najbardziej charakterystyczne są napady duże padaczki

Napady duże, mające bardzo charakterystyczny i spektakularny przebieg, są tylko jednym z wielu możliwych objawów padaczki. Podczas takiego napadu w całym mózgu występują nieprawidłowe wyładowania, dlatego skurcze dotyczą wielu grup mięśni. W innych odmianach napadów uogólnionych może nastąpić jedynie zmniejszenie napięcia mięśniowego – wówczas chory upada.

Do padaczek uogólnionych zalicza się również występujące w wieku przedszkolnym i szkolnym, częściej u dziewczynek niż u chłopców, napady nieświadomości. W ich trakcie dziecko przerywa wykonywaną czynność, milknie, wzrok ma utkwiony w dali, a jego powieki pozostają szeroko otwarte. Napad taki może nie zostać dostrzeżony przez otoczenie, ponieważ czasami trwa tylko kilka sekund, a po jego zakończeniu dziecko powraca do wykonywanej wcześniej czynności. Napady takie mogą występować kilka czy nawet kilkanaście razy w ciągu dnia. Wówczas dziecko jest apatyczne i senne. Rzadziej – przy mniej typowym przebiegu – napadom takim towarzyszą inne objawy, jak drgania powiek, drgania mięśni ust, bladość bądź zaczerwienienie skóry twarzy, opadanie głowy, opuszczanie ramion do przodu, upuszczanie przedmiotów trzymanych w dłoni, odgięcie ciała, zwrot gałek ocznych ku tyłowi.

Napady nieświadomości samoistnie ustępują u dzieci w 15% przypadków, u 30% natomiast wskutek stosowania leczenia. U około 53% przechodzą one w napady duże bądź współistnieją z nimi. Etiologia tej postaci padaczki najczęściej nie jest znana. Uszkodzenia mózgu stwierdzane są tylko w około 10% przypadków. Rozwój umysłowy dzieci z takimi napadami nieświadomości może być prawidłowy, przy czym często pomocna bywa terapia.

Napady częściowe to jedne z objawów padaczki, które przebiegają niemal niezauważalnie

W niektórych postaciach padaczki nieprawidłowe wyładowania powstają tylko w określonej grupie komórek mózgu. Wówczas jeśli występują napady ruchowe, to dotyczą tylko pewnych grup mięśniowych i tylko one są objęte przez skurcze – na przykład mięśnie kącika ust, kciuka, kończyn. Takie napady nazywane są napadami częściowymi. Podczas innego typu napadów częściowych osoba chora odczuwa drętwienie bądź mrowienie, a przed jej oczami pojawiają się błyski lub zygzaki. Jeszcze inne objawy to między innymi mlaskanie, cmokanie, niemożność artykułowania dźwięków, zbladnięcie lub zaczerwienienie skóry. Mogą występować także zaburzenia postrzegania.

padaczka objawy

© shootingankauf/Fotolia

Drgawkom, trwającym zwykle 1-3 minut, towarzyszy wiele innych objawów. Po ich ustąpieniu chory zapada w głęboki trwający kilka godzin sen. Czasami zamiast snu pojawia się stan pobudzenia, niepokoju i agresji. Po przebudzeniu pacjent nie pamięta, co się wydarzyło.

Podczas napadu widziane przedmioty wydają się być nienaturalnej wielkości lub mają zmieniony kształt. Zdarza się, że również wrażenia słuchowe są nieprawidłowo odbierane – pojawiają się szumy uszne, brzęczenia, dźwięki są zbyt ciche, zbyt głośne lub zniekształcone. Chory może mieć omamy słuchowe i wrażenie, że słyszy muzykę bądź rozmowy. Występować mogą również nieprawidłowe odczucia smakowe lub węchowe. Podczas napadów z zaburzonym postrzeganiem chory zachowuje świadomość, lecz ma poczucie nierealności doznawanych przez niego wrażeń – w tym tkwi różnica pomiędzy napadami padaczkowymi a omamami. Zdarzają się także napady ruchowe z zaburzeniem świadomości, którym towarzyszy chodzenie w kółko, zapinanie i rozpinanie odzieży czy usilne nawijanie włosów na palec.