Półpasiec to ostra, wirusowa choroba zakaźna. Wywołuje ją wirus VZV (varicella – zoservirus), czyli herpesvirusvaricella. Jest to ten sam wirus, który jest przyczyną występowania ospy wietrznej. Półpasiec występuje u osób, które w przeszłości przebyły ospę wietrzną, a u których doszło następnie do reaktywacji zakażenia utajonego w zwojach czuciowych. Choroba ta może być także wywołana w wyniku zetknięcia się z osobą chorą na wietrzną ospę. Półpasiec objawia się występowaniem bolesnych pęcherzyków i wysypki, zlokalizowanej w charakterystycznych miejscach – wzdłuż przebiegu nerwów.

Półpasiec pojawia się zazwyczaj u osób, które w przeszłości przeszły ospę wietrzną, zwykle w wyniku spadku odporności organizmu – wskutek chorób lub ogólnego osłabienia spowodowanego chociażby wiekiem starczym. Wówczas wirus, uśpiony w grzbietowych zwojach nerwowych, reaktywuje się, namnaża i lokalizuje w nerwach czuciowych skóry. Wywołuje silną bolesność, a po pewnym czasie w miejscu bólu pojawia się specyficzna wysypka, układająca się w charakterystyczne pasy wiodące wzdłuż zainfekowanych nerwów. Występowanie takiej wysypki jest powiązane z faktem, że wirus VZV zaliczany jest do rodziny herpeswirusów, do której należy również wirus opryszczki.

półpasiec

© pixfly/Fotolia

Do zarażenia półpaścem może dojść na wiele sposobów

Kontakt z osobą chorą na półpasiec niesie za sobą ryzyko zakażenia ospą wietrzną dla osób, które wcześniej jej nie przechodziły. Chory zaraża wirusem zwykle przez trzy do pięciu dni. Pierwsze objawy ospy wietrznej można dostrzec już po dwóch tygodniach od zakażenia wirusem. Ryzyko zachorowania na tę chorobę wzrasta u osób, które przeszły przeszczep szpiku kostnego. Jak pokazują badania, w pierwszym roku po przeszczepie choroba atakuje aż 20% pacjentów.

Półpasiec to choroba, której nie należy bagatelizować. Po zaobserwowaniu u siebie objawów mogących na nią wskazywać, należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza internisty. Choroba ta, jeśli nie jest leczona, rozwija się dalej, w konsekwencji czego prowadzi do wielu, czasami bardzo ciężkich powikłań. Półpasiec to bardzo nieprzyjemna choroba, na którą może zachorować absolutnie każdy. Objawy półpaśca i ospy wietrznej są różne, choć obie choroby wywołuje ten sam wirus. Dostaje się on do organizmu człowieka drogą kropelkową, więc wystarczy krótki kontakt z chorym który kicha, kaszle, śmieje się lub po prostu przebywa w pobliżu, by doszło do zarażenia. Ospa wietrzna to choroba, na którą chorują głównie małe dzieci, a jej przebycie pozwala zyskać odporność na nią na całe życie. Niestety, nie daje to jednak gwarancji, że taka osoba nie zachoruje na półpasiec. Dzieje się tak dlatego, że wirus wywołujący obie choroby przechodzi w stan uśpienia w czuciowych zwojach nerwów w pobliżu rdzenia kręgowego i może zaatakować w każdej chwili, gdy zajdą ku temu sprzyjające warunki, czyli gdy dojdzie do osłabienia organizmu, chociażby w czasie infekcji dróg oddechowych. Dorosły człowiek, który nie chorował w dzieciństwie na ospę wietrzną, może zachorować na półpasiec po kontakcie z chorym na ospę dzieckiem. Trzeba więc zachować w takich kontaktach wyjątkową ostrożność.

Półpasiec nie zawsze objawia się tak samo - w zależności od jego postaci, zmiany u chorych mogą się różnić

Półpasiec może mieć jedną z następujących postaci:

  • krwotoczną – w przypadkach o ciężkim przebiegu;
  • oczną – zmiany i owrzodzenia mogą zaatakować spojówkę i rogówkę. W takim przypadku, jeśli nie zostanie szybko włączone specjalistyczne leczenie okulistyczne, powikłaniem półpaśca ocznego może być porażenie nerwu poruszającego gałką oczną. Efektem może być np. opadanie powieki. Możliwe jest także uszkodzenie gałki ocznej, a nawet utrata wzroku;
  • uszną – wysypka atakuje małżowinę uszną, przewód słuchowy, błonę bębenkową. W przebiegu infekcji pojawiają się silne bóle ucha. Skutkiem nieleczonego półpaśca usznego mogą być szumy uszne albo przytępienie słuchu;
  • uogólnioną lub rozsianą – ta odmiana choroby charakteryzuje się zmianami rozsianymi na tułowiu – najczęściej towarzyszy chłoniakom, przerzutom nowotworowym;
  • zgorzelinową – po krostach pozostają owrzodzenia.

W razie zachorowania, należy niezwłocznie wdrożyć odpowiednie leczenie, koniecznie po uprzedniej wizycie u lekarza. Przyjmowanie leków przeciwwirusowych pozwala na złagodzenie objawów i przyspieszenie procesu leczenia. Odpowiednia terapia przeciwdziała także długotrwałym bólom nerwowym.

choroba półpasiec

© Angel-Simon/Fotolia

Półpaśca najczęściej diagnozuje się u ludzi starszych. U dzieci występuje bardzo rzadko – atakuje je najczęściej wtedy, gdy znajdują się w okresie upośledzenia odporności, gdy chorują na białaczkę lub są nosicielami wirusa HIV.

Półpasiec jest chorobą uleczalną, a podawane w trakcie terapii medykamenty są łagodne. Warto jednak wiedzieć, że nie należy odwlekać leczenia, ponieważ powikłania mogą być bardzo poważne. Okres ten trwa zwykle około 2-3 tygodni, a najczęściej choroba nie pojawia się już u osoby, która ją przejdzie (nie jest to zasadą).