Rak pęcherza moczowego jest jedną z najczęstszych chorób występujących u osób starszych. W Polsce wciąż wykrywa się go za późno – wtedy, gdy szanse na całkowite wyleczenie są już nikłe. Osoby chorujące na raka pęcherza bardzo często nie traktują poważnie niepokojących objawów uważając, że są to zwykłe dolegliwości wieku podeszłego. W rozpoznaniu większości nowotworów złośliwych pęcherza moczowego wykrywa się raka rozwijającego się z komórek nabłonka przejściowego błon śluzowych, które wyściełają światło pęcherza.

Do rozpoznania najczęściej dochodzi u osób, które ukończyły 55 lat. Najwięcej chorych ukończyło 80-84 lata, natomiast bardzo rzadko wykrywa się nowotwór pęcherza moczowego u osób poniżej 40. roku życia. Mężczyźni chorują na raka pęcherza moczowego aż 4 razy częściej, niż kobiety stanowiąc tym samym 3/4 pacjentów cierpiących na tę chorobę. Udowodniono ponadto, że nowotwór pęcherza znacznie częściej dotyka rasę kaukaską, niż czarną. W chwili rozpoznania u około 75-85% pacjentów nowotwór atakuje pęcherz moczowy, natomiast u 15-25% pojawiają się przerzuty odległe. W Polsce każdego roku rozpoznaje się nowotwór pęcherza moczowego u ok. 1000 kobiet i 3800 mężczyzn. Corocznie śmierć wskutek tej choroby ponosi ok. 500 kobiet i 2000 mężczyzn. W naszym kraju jest to 14. w kolejności najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet i 5. u mężczyzn.

rak pęcherza moczowego

© Alexandr Mitiuc/Fotolia

Najczęściej rozpoznawanym rodzajem raka pęcherza moczowego jest rak przedinwazyjny

Najwięcej rozpoznawanych przypadków stanowi rak w miejscu (in situ, przedinwazyjny), a przeważająca liczba chorych, bo aż 80-90%, po zakończeniu leczenia żyje powyżej 5 lat. U 50-70% pacjentów występują nawroty choroby po zakończonym leczeniu – najczęściej są to jednak usuwalne raki in situ. Rak inwazyjny stanowi mniejszość, bo tylko 3/10 przypadków. Tylko 50% chorych na raka inwazyjnego żyje powyżej 3 lat od zakończenia leczenia.

Wyróżniamy 2 rodzaje nowotworów pęcherza moczowego:

  • inwazyjny – nacieka błonę mięśniową pęcherza i stanowi 30% wszystkich nowotworów pęcherza moczowego,
  • nieinwazyjny – nie nacieka błony mięśniowej pęcherza i występuje w 70% przypadków.

Rak przejściowokomórkowy pęcherza moczowego (carcinoma transitionale) to nowotwór złośliwy, który wywodzi się z nabłonka przejściowego. Częściej używa się jednak nazwy nowotwór/rak urotelialny (ang. urothelial neoplasms). Występuje on w 90% przypadków zachorowań na nowotwór złośliwy pęcherza moczowego.

Wyróżnia się 3 rodzaje raków ze względu na typ wzrostu:

  • brodawkowate naciekające,
  • płaskie naciekające,
  • płaskie nienaciekające (in situ).

Rak pęcherza moczowego bardzo często diagnozowany jest dopiero, gdy znajduje się w zaawansowanym stadium

World Health Organisation (WHO) sklasyfikowało nowotwory w zależności od stopnia zróżnicowania:

  • nowotwory nieróżnicowane, anaplastyczne – 6% przypadków;
  • nowotwory źle zróżnicowane, wysoki stopień złośliwości (G3) – 22% przypadków;
  • nowotwory o średnim stopniu złośliwości (G2) – 28% przypadków;
  • nowotwory dobrze zróżnicowane, niski stopień złośliwości (G1) – 44% przypadków.

Stosunkowo rzadko (tylko 5% przypadków) występują raki płaskonabłonkowe pęcherza moczowego (carcinoma lanoepitheliale). Do pozostałych nowotworów złośliwych, które również stanowią 5% wszystkich raków pęcherza moczowego, należą:

  • mięśniaki (leiomiosarcoma, rhabdomiosarcoma),
  • gruczolakoraki (adenocarcinoma),
  • pierwotne chłoniaki pęcherza moczowego (lymphoma),
  • raki drobnokomórkowe (small-cell carcinomas).
rak pęcherza moczowego choroba

© highwaystarz/Fotolia

W Polsce każdego dnia rozpoznaje się około 16 przypadków raka pęcherza moczowego. Jakość życia chorych drastycznie spada, a rozpoczęte leczenie jest trudne i długotrwałe. Niestety większość Polaków poznaje diagnozę dopiero wtedy, gdy rak znajduje się już w zaawansowanym stadium, a 50% z nich umiera.

Rak pęcherza moczowego jest chorobą, o której nie mówi się zbyt często. Z powodu braku informacji bardzo mało osób bada się pod tym kątem, wskutek czego zdiagnozowana choroba jest często nieuleczalna. Niezbędne jest informowanie osób narażonych na tę chorobę i przekonywanie ich do regularnych badań – wymagane jest zaangażowanie nie tylko pacjentów, lecz także mediów i lekarzy.

Pierwsze objawy raka pęcherza moczowego często są bagatelizowane, ponieważ nie są jednoznaczne. Ważne, aby pamiętać o tym, żeby zgłosić się do specjalisty od razu, gdy zauważymy jakiekolwiek podejrzane objawy nie tłumacząc ich sobie wiekiem lub innymi czynnikami. Wcześnie rozpoznana choroba nowotworowa może być skutecznie wyleczona.