Wizyta u specjalisty nie powinna być odwlekana w przypadku wystąpienia objawów ropnia. Rozwijanie się ropnia prowadzi do zniszczenia coraz większych obszarów tkanki, co może skutkować bardzo poważnymi powikłaniami. Przy bardzo nasilonych objawach, takich jak silny ból, dreszcze i wysoka gorączka, należy niezwłocznie zgłosić się na ostry dyżur chirurgiczny lub do szpitalnego oddziału ratunkowego.

Podczas wizyty u lekarza i przed rozpoczęciem leczenia zebrany zostanie szczegółowy wywiad. Lekarz będzie pytał o wszystkie występujące dolegliwości i poprosi o określenie, jak długo się utrzymują i czy doszło do ich nasilenia. Pacjent zostanie również spytany o okoliczności wystąpienia objawów po raz pierwszy. Dla lekarza niezwykle ważną informacją będzie również ta o przebytych urazach (jeśli nastąpiły).

ropień diagnostyka

©romanets_v/Fotolia

Ropień zlokalizowany na powierzchni skóry i w tkankach głębokich – jak przebiega diagnostyka?

Diagnostyka ropnia zlokalizowanego na powierzchni skóry jest stosunkowo prosta. Gorzej, kiedy ropień umiejscowił się głębiej – w tym przypadku niezbędne będzie wykonanie badania USG, dzięki któremu lekarz będzie mógł zlokalizować miejsce, w którym znajduje się ropień. Obraz USG uwidoczni jamę ropnia otoczoną torebką włóknistą i wypełnioną jaśniejszym płynem o strukturze niejednorodnej. Niestety nie zawsze badanie USG pozwala na postawienie jednoznacznej diagnozy. Jeśli lekarz wciąż ma wątpliwości, pacjent dostaje skierowanie na wykonanie tomografii komputerowej. Niektórzy lekarze w celach diagnostycznych nakłuwają ropień – takie działanie nazywamy punkcją diagnostyczną jamy ropnia, a w trakcie tego badania pobiera się posiew.

  • Ropień podśluzówkowy zęba

Diagnostyka ropnia podśluzówkowego zęba polega na zebraniu szczegółowego wywiadu lekarskiego i badaniu zewnątrzustnym oraz wewnątrzustnym. U pacjenta można zauważyć obrzęk twarzy, zdarza się również, że chory ma problemy z otwarciem oka. Badanie przedmiotowe pozwala zaobserwować dodatnie objawy Owińskiego, a w przypadkach, w których zniszczeniu uległa zewnętrzna blaszka wyrostka zębodołowego, można zaobserwować również objaw Smrekera (drżenia korzenia). W rzucie korzenia zęba, na którym zlokalizowany jest ropień, widoczne jest najczęściej rozległe wygórowanie, niekiedy można również zaobserwować przetokę. Ząb przyczynowy bardzo często jest rozchwiany, niekiedy również wysadzony z zębodołu. Podczas badania palpacyjnego możliwe jest stwierdzenie powiększenia i wzmożonej tkliwości okolicznych węzłów chłonnych. W badaniach laboratoryjnych często można zauważyć zwiększone stężenie białka CRP i podwyższony Odczyn Biernackiego (OB).

  • Ropień podokostnowy zęba

Rozpoznanie ropnia podokostnowego zęba polega na szczegółowym wywiadzie lekarskim oraz wykonaniu badania wewnątrzustnego. Badanie przedmiotowe pozwala zaobserwować dodatnie objawy Owińskiego, a także objaw Smrekera, jeśli zewnętrzna blaszka wyrostka zębodołowego została zniszczona. Rzut korzenia zęba przyczynowego pozwala uwidocznić twarde wygórowanie i niewielki obrzęk tkanek miękkich twarzy. Zwykle dochodzi do rozchwiania zęba przyczynowego, niekiedy jest on również wysadzony z zębodołu, a okoliczne węzły chłonne ulegają powiększeniu i są bardziej tkliwe.

  • Ropień okołowierzchołkowy zęba

Aby prawidłowo zdiagnozować ropień okołowierzchołkowy zęba należy przeprowadzić szczegółowy wywiad lekarski oraz badanie RTG, na którym można zaobserwować poszerzenie szpary ozębnowej. Na występowanie tego schorzenia wskazuje również dodatni Odczyn Owińskiego. Jeśli zewnętrzna blaszka wyrostka zębodołowego została zniszczona przez trwający proces zapalny, można zauważyć dodatni objaw Smrekera. W okolicy zęba przyczynowego pojawia się niewielki obrzęk oraz bolesne zaczerwienienie błony śluzowej.

  • Ropień mózgu

Rozpoznanie ropnia mózgu stawia się na podstawie tomografii komputerowej z kontrastem. Nie jest łatwo rozpoznać świeże zmiany chorobowe, lecz po 4-5 dniach zapalenie oraz zanieczyszczona martwa tkanka znajdują się w nieprzepuszczalnej dla kontrastu otoczce. Kontrast gromadzi się więc wokół otoczki, dając obraz pierścienia, który otacza ciemniejszy obszar. Pierścień wokół otoczki można zauważyć również w przypadku krwawienia i niektórych nowotworów, lecz najbardziej prawdopodobny jest ropień w sytuacji, gdy stan chorego szybko się pogarsza i pojawiają się: gorączka, zlokalizowane dolegliwości neurologiczne oraz objawy zwiększającego się ciśnienia śródczaszkowego. Nie zaleca się wykonywania nakłucia lędźwiowego (podobnie jak przy innych przestrzennych zmianach w mózgu), gdyż zmniejszenie objętości płynu mózgowo-rdzeniowego może skutkować zmianą ciśnienia śródczaszkowego, co prowadzi do przemieszczenia się części mózgu, tzw. wgłobienia mózgu.

Diagnostyka ropnia języka polega na przeprowadzeniu szczegółowego wywiadu lekarskiego oraz rozpoznaniu objawów:

  • ból języka wraz z ograniczeniem jego ruchomości – przed tym objawem może pojawiać się również pieczenie języka;
  • ślinotok;
  • gorączka i pogorszony ogólny stan;
  • odynofagia (bolesne połykanie);

©pathdoc/Fotolia

  • asymetria języka wywołana obrzękiem, który może również powodować duszności – szczególnie jeśli ropień zlokalizowany jest w nasadzie języka;
  • bolesny obrzęk węzłów chłonnych okolicy podżuchwowej i podbródkowej;
  • bolesne zgrubienie na języku.

Ropień języka związany jest niekiedy również z nieprzyjemnym zapachem z ust i szczękościskiem niewielkiego stopnia. Ropień jest zwykle jednostronny i znajduje się najczęściej w trzonie języka – dzieje się tak, ponieważ powięź łącznotkankowa przebiega wzdłuż języka, co uniemożliwia rozprzestrzenianie się bakterii w przeciwną stronę. W diagnostyce ropnia języka pomocne bywa również nakłucie zmiany igłą i aspiracja treści – obecność ropy pozwala zdiagnozować ropień. Jeśli lekarz nie znajduje treści ropnej, może się okazać, że doszło do nacieku zapalnego, który może przeistoczyć się w ropień. Uzyskany dzięki badaniu materiał przekazuje się na badania mikrobiologiczne. Jeśli diagnostyka jest utrudniona, lekarz zaleca wykonanie badań obrazowych TK lub USG.