Skręcenie (dystorsja – łac. distortio) to uraz, który polega na przekroczeniu fizjologicznego zakresu ruchu w stawie. Wskutek skręcenia może nastąpić uszkodzenie torebki stawowej, więzadeł, chrząstki stawowej, przyczepów ścięgien, niekiedy również fragmentów kostnych.

Staw skokowy tworzą: staw skokowy górny (skokowo-goleniowy) i staw skokowy dolny (skokowo-piętowo-łódkowy). Pierwszy umożliwia ruchy zgięcia grzbietowego i podeszwowego stopy, a drugi jest odpowiedzialny za jej odwracanie i nawracanie. Staw skokowy stabilizują liczne więzadła (stabilizacja bierna) i mięśnie (stabilizacja czynna). Jego skręcenie, zwane też skręceniem kostki, to najczęstszy uraz układu kostno-szkieletowego. W większości sytuacji dochodzi do tego w mechanizmie inwersyjnym, czyli kombinacji zgięcia podeszwowego, przywiedzenia i odwracania stopy. Gdy stopa zostaje podwinięta do środka, uszkodzone zostają więzadła, które stabilizują staw skokowy od strony bocznej. W niewielu przypadkach dochodzi do skręcenia podczas nadmiernej ewersji stopy (kombinacji zgięcia grzbietowego, odwiedzenia i nawracania stopy), gdzie uszkodzone zostaje więzadło trójgraniaste, czyli więzadło po stronie przyśrodkowej.

Wyróżniamy 3-stopniowy podział skręcenia stawu skokowego:

  • I stopień: naciągnięcie więzadeł, lekkie pęknięcie torebki stawowej, niewielki obrzęk oraz tkliwość więzadła strzałkowo-skokowego przedniego (ATFL); stabilność stawu zachowana.
  • II stopień: naderwanie więzadeł, rozerwanie torebki stawowej, duży obrzęk, wylew podskórny, ból w okolicy więzadła strzałkowo-skokowego przedniego (ATFL) oraz więzadła strzałkowo-piętowego (CFL); ograniczone funkcjonowanie kończyny.
  • III stopień: rozerwanie więzadeł, masywny obrzęk oraz znaczne dolegliwości bólowe; ograniczona ruchomość stawu oraz dodatnie objawy niestabilności.
skręcenie stawu

© mariesacha/Fotolia

Każdy przypadek skręcenia stawu wymaga odpowiedniego leczenia

Nieleczone i nieodpowiednio leczone skręcenie stawu może być przyczyną powstania niestabilności stawu i zmian następnych, takich jak uszkodzenie chrząstki stawowej, czy zmiany zwyrodnieniowe stawu.

Tego rodzaju urazy zachodzą najczęściej w stawie skokowym (potocznie mówimy o „skręceniu kostki”) i stawie kolanowym. Najczęstszą przyczyną skręcenia stawu jest upadek lub gwałtowne, czy niewłaściwe postawienie stopy na podłożu, szczególnie nierównym i niestabilnym. Wydaje się, że to najczęstszy uraz u osób aktywnych fizycznie, który zwykle jest bagatelizowany i nie leczony do końca – w 30% jest on przyczyną późniejszej niestabilności i nawracającego „uciekania” stawu. Do powstawania urazu dochodzi najczęściej w mechanizmie inwersji, czyli podwinięcia stopy pod goleń do wewnątrz, kiedy kostka boczna (zewnętrzna) „ucieka” na zewnątrz. W czasie tego zdarzenia uszkodzone zostają: więzadło skokowo-strzałkowe przednie (ATFL), które stabilizuje staw od przodu i rotacyjnie oraz więzadło strzałkowo-piętowe (CFL) dające stabilizację typowo boczną wraz z torebką stawową. Podczas takiego urazu dochodzi najczęściej do uszkodzenia przednio-bocznej części chrząstki stawowej, a w najgorszym wypadku do złamania chrzęstno-kostnego.

Skręcenie stawu to nie to samo, co jego zwichnięcie!

Zwichnięcie i skręcenie stawu to dwa różne urazy. Zwichnięcie to utrata kontaktu między powierzchniami stawowymi kości skokowej i piszczelowej, które przemieszczają się względem siebie zniekształcając staw. Zwichnięcie wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej – nastawienia stawu, a czasem również pilnego leczenia operacyjnego .

Ścięgno Achillesa jest bardzo delikatne. Można je uszkodzić podczas zbyt intensywnych ćwiczeń bez rozgrzewki lub intensywnego spaceru. Osłabione ścięgno daje o sobie znać silnym bólem i obrzękiem w okolicy kostki lub nieco ponad nią, na łydce. Kontuzję można złagodzić zimnym okładem. Po 2-3 dniach na bolesne miejsce można przykładać cieple okłady, smarować je maścią lub żelem przeciwzapalnym. Nogę należy unieruchomić elastyczną opaską i nie nadwerężać jej. Jeśli ból się nasila lub ogranicza poruszanie stopą, należy zwrócić się o pomoc do lekarza, gdyż istnieje prawdopodobieństwo, że ścięgno uległo naderwaniu, a wtedy niezbędny będzie zabieg chirurgiczny, dzięki któremu oderwane fragmenty ścięgna zostaną połączone.

choroba skręcenie stawu

© Von-Schonertagen/Fotolia

W Polsce co roku dochodzi do 360 tys. skręceń stawu. Jest to najczęstsza kontuzja, z powodu której odwiedzamy ortopedę. Aż 95% przypadków obejmuje wywinięcie się stopy na zewnętrzną krawędź, natomiast tylko 5% na wewnętrzną.

Skręcenie początkowo może wydawać się niegroźne, jednak nieleczone lub leczone nieprawidłowo może skutkować niestabilnością stawu skokowego i spowodować więcej problemów w przyszłości. W związku z tym, ważne jest jak najszybsze podjęcie prawidłowego leczenia. 

Przeczytaj również:     Ciemieniucha-diagnostyka artroza-przebieg