Rogowacenie słoneczne naskórka (Actinic Keratosis, AK) to powszechna choroba skóry, która charakteryzuje się powstawaniem zmian hiperkeratotycznych na podłożu skóry uszkodzonej przez promienie ultrafioletowe (ang. photodamaged skin) lub na skórze starczej. Najczęściej występuje u rasy kaukaskiej, rzadko pojawiają się pojedyncze zmiany, zwykle można zauważyć od kilku do kilkunastu ognisk AK u jednej osoby.

Zmiany, o kolorze żółtawym lub brunatnym, są wynikiem długotrwałej ekspozycji skóry na promienie słoneczne, najczęściej pojawiają się u osób starszych. Mają one postać zrogowaciałego naskórka, pod którym uwidoczniona zostaje lekko krwawiąca skóra. Rogowacenie jest stanem przednowotworowym i może doprowadzić do raka skóry.

Rogowacenie słoneczne tworzą ściśle przylegające do skóry liczne warstwy nadmiernie zrogowaciałego (zgrubiałego) i twardego (hiperkeratotycznego) naskórka, którego powierzchnia jest sucha, nierówna i chropowata. Leżą one w poziomie skóry lub są nieznacznie wypukłe. Po usunięciu ich, np. przez zdrapanie, odsłania się delikatna, krwawiąca powierzchnia. Ten charakterystyczny wygląd związany jest z faktem, że skóra w tym miejscu jest pozbawiona naskórka.

słoneczne rogowacenie naskórka

© trahko/Fotolia

Jak objawia się słoneczne rogowacenie naskórka?

Typowe rogowacenie ma postać szarożółtych lub szarobrunatnych nawarstwień rogowych o powierzchni suchej i nierównej lub ognisk rumieniowo-złuszczających, czasem o powierzchni brodawkowatej. Są one szorstkie w dotyku, a niektóre z ognisk swoim kształtem i strukturą mogą przypominać róg zwierzęcy. Rogowacenie słoneczne pojawia się często na powierzchni skóry, która przez dłuższy czas wystawiana była na działanie promieni słonecznych. Najczęściej występuje na twarzy, dekolcie, uszach, skórze głowy i grzbietowej powierzchni rąk. Zmiany mogą pojawić się także na przedramionach i podudziach.

U osób o jasnej karnacji, których skóra jest często wystawiana na działanie promieni słonecznych (opalanie, praca na słońcu), ryzyko wystąpienia rogowacenia słonecznego jest większe. Rogowacenie słoneczne rozwija się, kiedy skóra nie potrafi odbudować uszkodzeń powstałych w wyniku częstej i nadmiernej ekspozycji na działanie promieni słonecznych. Osoby, które spędzają dużo czasu na słońcu, zauważają z wiekiem pojawianie się brązowych plamek na dłoniach i rękach. Niekiedy takie zmiany skórne nazywa się plamami słonecznymi lub plamami starczymi.

Według naukowców zmiany te mogą być początkiem rozwoju raka podstawno- lub kolczystokomórkowego. Wokół zmian rakowych pojawia się obwódka zapalna, dochodzi do naciekania podstawy lub występuje skłonność do krwawienia. Wiele osób korzystających z zabiegów kosmetologicznych nie zdaje sobie sprawy, jak niebezpieczne jest lekceważenie zmian skórnych, które powstają wskutek czynników zewnętrznych.

Słoneczne rogowacenie naskórka może prowadzić do raka skóry

Na podłożu rogowacenia słonecznego naskórka najczęściej dochodzi do raka kolczystokomórkowego lub podstawnokomórkowego, zdarza się również diagnozowanie raków typu Bowena. Na transformację nowotworową łagodnego w swej istocie procesu chorobowego wskazuje powiększanie się wykwitu, wystąpienie nacieczenia podstawy, skłonność do powstawania nadżerek lub powierzchownego rozpadu ognisk chorobowych, a także wyraźna skłonność do krwawienia nawet przy niewielkich urazach.

Najistotniejszą kwestią w leczeniu rogowacenia słonecznego jest profilaktyka, czyli stosowanie wysokich filtrów przeciwsłonecznych, szybkie podejmowanie leczenia powstałych zmian i kontrola nad nimi, w tym regularne wizyty u dermatologa.

choroba słoneczne rogowacenie naskórka

© clsdesing/Fotolia

Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, jak niebezpieczne jest lekceważenie zmian skórnych, które powstają wskutek działania czynników zewnętrznych.

W ostatnich latach dochodzi do dynamicznego wzrostu zachorowań na nowotwory skóry, których przyczyną jest ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe (ang. ultravioletradiation, UVR). Niemelanocytowe raki skóry (ang. nonmelanoma skin cancers, NMSC), do których zaliczane są raki podstawnokomórkowe (ang. basalcell carcinoma, BCC) i kolczystokomórkowe (ang. squamouscell carcinoma, SCC) diagnozowanie są rocznie u 2 mln chorych w USA i stanowią one około połowy wszystkich rozpoznawanych zmian nowotworowych w tym kraju. Podstawową rolę w procesie nowotworowym odgrywa uszkodzone pod wpływem UV DNA, gdyż dochodzi tutaj do mutacji genu odpowiedzialnego za hamowanie proliferacji komórek. Jego zablokowanie oznacza niekontrolowany wzrost komórek, skąd już tylko niewielki krok do raka.

W krajach europejskich do tego typu zmian może dojść już u osób 20-letnich, jednak na naszym kontynencie zjawisko to występuje rzadziej niż w krajach o dużym nasłonecznieniu zamieszkiwanych przez ludzi białych (np. Australia). Udowodniono, że w procesie karcynogenezy swój udział może mieć zakażenie wirusem HPV. Prawdopodobnie zakażenie wirusem brodawczaka ma znaczenie na wczesnych etapach powstawania nowotworu.

Przeczytaj również:     Botulizm Miażdżyca-leczenie