Torbiel podkolanowa Bakera, inaczej nazywana jest cystą, stanowi zbiornik z płynem stawowym o kształcie guzka. Znajduje się on na tylnej części nogi pod kolanem. Torbiel Bakera uważano za łagodną, nienowotworową zmianę o niedużych rozmiarach, niemniej jednak jest ona wyczuwalna dotykowo. W ciele człowieka staw kolanowy to największy staw, zatem dość często dochodzi w nim do licznych patologii: urazy, przeciążenia, zmiany zwyrodnieniowe. Nazwa torbiel podkolanowa Bakera pochodzi od chirurga Williama Morranta Bakera.

Jeżeli chodzi o nadmierną produkcję płynu stawowego, przyczynia się ona przede wszystkim do wzrostu ciśnienia wewnątrz stawu, utrudnienia jego ruchów zgięcia, a także ucieczki płynu przez miejsca osłabionego oporu w torebce stawowej. Zbiera się wówczas w kaletkach dołu podkolanowego albo sprawia, iż powstają przepukliny w torebce. Czasami również zdarzają się pęknięcia torbieli, i wtedy płyn wydostaje się do okolic łydki. Ponad 50% osób zgłaszających objawy doświadczają takiej patologii. W grupie największego ryzyka pod względem powstania torbieli podkolanowej znajdują się dzieci w wieku od 4 do 7 lat, jak również osoby w wieku 35-70 lat. Najważniejsze jest jak najszybciej zidentyfikować cystę Bakera, a następnie wdrożyć skuteczne leczenie, dzięki czemu można zapobiec zaawansowanym zmianom wymagających zastosowania zabiegów operacyjnych.

torbiel Bakera

© Artemida-psy/Fotolia

Postępowanie w przypadku torbieli Bakera zależy od jej rodzaju a także natężenia objawów

Jeżeli chodzi o leczenie cysty Bakera, istnieje możliwość wyboru jednego z kilku sposobów. Wszystko zależy od rodzaju torbieli Bakera, jak również eskalacji objawów. Niemniej jednak, najlepiej zacząć od najmniej obciążającego rodzaju leczenia, czyli nieoperacyjnego, szczególnie w przypadku dzieci. Na początkowym stadium rozwoju schorzenia, kiedy torbiel nie wykazuje objawów bólowych, nie powodując tym samym ograniczenia funkcji i ruchu kończyny, skutecznym rodzajem leczenia przynoszącym dobry efekt terapeutyczny jest leczenie zachowawcze. Obejmuje on m.in.: wszelkiego rodzaju ćwiczenia, zabiegi fizykoterapeutyczne, tymczasowe pozbycie się zgromadzonego płynu wraz z podaniem środka przeciwzapalnego. Ponadto, takie leczenie powinno być uzupełnione właściwym doborem obuwia, dopasowane do indywidualnych cech osoby chorej. Leczenie cysty polegające na podawaniu do jej wnętrza środków obliterujących, czyli tych, co obkurczają i następnie powodują zrosty, mimo że przynoszą czasową ulgę, nie leczą źródła powstawania płynu, a co za tym idzie – nie leczą choroby stawu stanowiącej najważniejszą przyczynę cysty Bakera. Dlatego ta metoda nie sprawdza się w długiej perspektywie leczenia, bo posiada zbyt małą szansę na trwałe wyleczenie.

W zależności od przyczyn powstania, cysta Bakera może różnić się budową ścian. Wyróżnia się kilka rodzajów torbieli Bakera:

  • włókniste – ściany charakteryzują się grubością o 1-2 mm , wyraźnie zarysowaną i odgraniczoną; mają również dość gładką i lśniącą włóknistą powierzchnię wewnętrzną; ponadto mogą powstawać w nich ciała ryżowate;
  • synowialne – są one mniej odgraniczone od tkanek, ich grubość ścian wynosi 2-5 mm; są mniej błyszczące i posiadają twory kosmkowe; łączna włóknista tkanka, z której są one zbudowane jest mniej gęsta; pokrywają je komórki o sześciennym kształcie;
  • zapalne – otaczane są grubą ścianą posiadającą budowę „ kudłatą”; jej grubość wynosi około 8 mm; wewnątrz ściany znajdują się limfocyty wraz z komórkami wielojądrowymi; wyróżniająca cechą tego rodzaju torbieli jest możliwość tworzenia się chrzęstno- i kostno-podobnych elementów.

Przeprowadzenie badań klinicznych oraz wywiadu z pacjentem są bardzo pomocne w wykryciu torbieli Bakera

W razie gdy lekarz ma pewne wątpliwości, kieruje pacjenta na badanie ultrasonograficzne dołu podkolanowego. Ponadto, w celu dokładnego rozpoznania przyczyn zaistniałej zmiany, warto także wykonać rezonans magnetyczny.

© TANABOON/Fotolia

Zazwyczaj w sytuacjach, gdy torbiel Bakera nie jest jeszcze zbyt rozwinięta, a jej objawy nie noszą dokuczliwego charakteru, specjaliści zalecają pacjentom rozpocząć terapię od leczenia zachowawczego. Po pierwsze, wiąże się to ze zmniejszeniem aktywności fizycznej, a co za tym idzie – odciążeniem stawu kolanowego. Leczenie zachowawcze wspomagają takie zabiegi, jak: rehabilitacyjne, fizykoterapeutyczne oraz farmakoterapeutyczne. Jednak w sytuacji, gdy po zastosowaniu danych metod nie udało się osiągnąć zamierzonego efektu, ortopeda kieruje pacjenta na kilkakrotną punkcję. Gdyby nawet po tych działaniach nic się nie polepszyło, a cysta Bakera nadal przejawiała dokuczające dolegliwości bólowe, pacjentowi zostaje tylko jedne jedyne rozwiązanie – zabieg operacyjny.