Wrzód weneryczny zwany również wrzodem miękkim, szankroidem lub szankierem miękkim, to choroba zakaźna przenoszona drogą płciową, której czynnikiem etiologicznym są Gram-ujemne pałeczki Ducreya. Wrzód ten zaliczany jest do chorób wenerycznych, a jego okres wylęgania trwa 3-7 dni. Po zakażeniu na narządach płciowych tworzy się krosta przekształcająca się następnie w bardzo bolesne i ropne owrzodzenie o dnie i brzegach miękkich i podminowanych oraz otoczonych zapalną obwódką. W najbliższym sąsiedztwie tej zmiany mogą powstawać liczne, nowe wrzody. U części chorych dochodzi do powikłań w postaci ropnego zapalenia z towarzyszącym rozpadem pachwinowych węzłów chłonnych, zwykle po jednej stronie ciała.

Objawy zazwyczaj są widoczne gołym okiem

Objawy takiego schorzenia w większości przypadków są widoczne gołym okiem, gdyż najczęściej pojawiają się one na narządach płciowych zewnętrznych, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Owrzodzenia mogą być liczne i zmiany te są bolesne w dotyku. U mężczyzn wykwity lokalizują się najczęściej na napletku, rzadziej na żołędzi, na skórze prącia lub moszny, a u kobiet wrzód miękki powstaje na wargach sromowych, w pochwie i na szyjce macicy. W przypadku kontaktów analnych zmiany mogą dotyczyć odbytu, a wykwitom skórnym towarzyszy powiększenie węzłów chłonnych, najczęściej okolicy pachwinowej.

Powikłaniem nieleczonej choroby mogą być:

  • owrzodzenie lokalnych węzłów chłonnych;
  • stulejka u mężczyzn;
  • powstanie przetok cewkowych, czyli dodatkowych kanałów łączących cewkę moczową z powierzchnią trzonu prącia;
  • wytworzenie przetok łączących kanał pochwy ze światłem odbytnicy u kobiet.
wrzód miękki

© mariesacha/Fotolia

Prawdopodobieństwo wystąpienia wrzodu miękkiego

Wrzód weneryczny jest to schorzenie występujące endemicznie w krajach rozwijających się, przeważnie w tropikalnych, natomiast u mieszkańców krajów rozwiniętych zdarza się rzadko. Choroba występuje w gorącej strefie klimatycznej Afryki, Azji Południowo-Wschodniej i Ameryki Środkowej. W niektórych krajach Afryki Równikowej częstość jej występowania jest wyższa niż kiły. Zwykle pojawia się u osób, które podróżowały w ostatnim czasie do tych krajów, jak również u osób często korzystających z komercyjnych usług seksualnych. Prawdopodobnie inwazja bakterii wywołujących chorobę następuje poprzez mikrootarcia naskórka powstające w czasie kontaktów seksualnych. Efektem tego jest wniknięcie bakterii do organizmu i w konsekwencji powstanie owrzodzenia oraz zwykle powiększenie węzłów chłonnych. Owrzodzenia w obrębie narządów płciowych mogą stanowić wrota inwazji do organizmu dla wirusa HIV, stąd tak duże znaczenie skutecznego leczenia tego typu zmian. W Polsce choroba ta jest diagnozowana sporadycznie i dotyczy głównie osób, które powróciły z krajów tropikalnych.

W krajach rozwiniętych choroba występuje rzadko

Ze względu na to, że u kobiet choroba może przebiegać bezobjawowo, wrzód miękki częściej rozpoznaje się u mężczyzn. U 10% pacjentów wrzód weneryczny współwystępuje z innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową, takimi jak kiła czy opryszczka narządów płciowych. W krajach rozwiniętych choroba należy do rzadkości i dotyczy w dużej mierze osób powracających z rejonów o jej endemicznym występowaniu i prowadzących rozwiązły tryb życia. Zwiększenie liczby zachorowań ma zwykle związek z powszechnym korzystaniem z usług agencji towarzyskich, jak to miało miejsce w Stanach Zjednoczonych w latach osiemdziesiątych. Zauważono również, że częstotliwość występowania wrzodu miękkiego jest wysoka w rejonach częstych zachorowań na wirusa HIV.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na wrzód miękki zapada rocznie około 6 milionów osób na całym świecie.

Można wyróżnić wiele typów owrzodzenia:

  • wrzód twardy sromu,
  • wrzód miękki sromu,
  • kiła II okresu,
  • kilak,
  • carcinoma,
  • toczeń,
  • opryszczka sromu.

Ze względu na niejednoznaczne objawy wrzód miękki łatwo pomylić z innymi chorobami

Każda z tych odmian choroby objawia się jednak podobnie i również podobny jest ich przebieg. Warto wiedzieć, że pojawiające się przy niej wrzody mogą przypominać objawy innej choroby – kiły pierwotnej, którą również można zarazić się drogą płciową. Cechami, które mogą pomóc w odróżnieniu tych dwóch chorób, są nieco inne objawy i odmienny wygląd wrzodu. Zmiany przy kile są prawie niezauważalne, bezbolesne, a z wrzodu nie wydobywa się żadna wydzielina, ponadto jego brzegi są dosyć twarde, a zmiany ustępują bez podejmowania leczenia po około sześciu tygodniach. W przypadku wrzodu miękkiego z objętych chorobą miejsc wydobywa się wydzielina.

wrzód miękki 2

© structuresxx/Fotolia

Prawdopodobnie inwazja bakterii wywołujących chorobę następuje poprzez mikrootarcia naskórka, powstające w czasie kontaktów seksualnych. Efektem tego jest wniknięcie bakterii do organizmu i w konsekwencji powstanie owrzodzenia i zwykle powiększenie węzłów chłonnych.

W dzisiejszych czasach każdy człowiek na ziemi jest narażony na pojawienie się tego typu dolegliwości, dlatego tak istotnym jest odpowiednie zabezpieczanie się podczas każdego stosunku płciowego. Najwyższy poziom ryzyka zarażeniem się tą chorobą weneryczną istnieje w okresie letnim, gdy nasza aktywność turystyczna jest największa. Dlatego tak bardzo powinniśmy przestrzegać wszelkich zasad związanych z przygodnymi znajomościami łóżkowymi. Tylko odpowiednie środki zapobiegawcze mogą zmniejszyć praktycznie do minimum zagrożenie zarażenia tą infekcją.