Wypadanie odbytnicy polega na wysuwaniu się części lub całej ściany odbytnicy przez odbyt na zewnątrz ciała. Stan ten prowadzi do istotnego obniżenia jakości życia chorego, ponieważ objawia się dyskomfortem w czasie defekacji, zaparciami, krwawieniem lub nietrzymaniem moczu i stolca. Choroba dotyczy ludzi w każdym wieku, ale najczęściej dotyka dzieci w wieku 1-3 lat i kobiety po 60 roku życia. Największa zachorowalność występuje u osób pomiędzy 40-70 rokiem życia. Większość chorych to kobiety, według różnych danych stanowią one 5-6 razy większą grupę niż mężczyźni.

Wypadanie odbytnicy może być częściowe lub całkowite. Wypadanie częściowe – niepełnościenne to tak zwane wypadanie odbytu i ma miejsce kiedy wypadnięciu ulega jedynie błona śluzowa odbytu. Wypadanie całkowite, inaczej kompletne lub pełnościenne to wypadanie polegające na okrężnym przemieszczaniu się wszystkich warstw ściany odbytnicy poza odbyt, czyli na zewnątrz wypada (wynicowuje się) ściana odbytnicy w swej pełnej grubości, a rozciągnięty kanał odbytu pozostaje na swoim miejscu.

Wypadanie odbytnicy i odbytu to najmocniej posunięte stadium choroby. Stan, kiedy ściana odbytnicy ulega wgłobieniu, ale bez przemieszczenia poza kanał odbytu nazywany jest wewnętrznym wypadaniem odbytnicy, wypadaniem ukrytym lub wgłobieniem odbytniczo-odbytowym (rectal intussusceeption). W wyniku jednoczesnego współistnienia zaburzeń funkcji dna miednicy u ponad 50% chorych występuje nietrzymanie stolca i moczu, u 15-60% występują zaparcia, a często współistnieją zaparcia z nietrzymaniem stolca. Występują także dolegliwości bólowe. Wgłobienie przedniej ściany górnej części odbytnicy upośledza ukrwienie śluzówki prowadząc do powstania owrzodzenia (solitary rectal ulcer) powoduje to krwawienia oraz nasilone wydzielanie śluzu.

wypadanie odbytnicy

© yodiyim/Fotolia

W przypadku 10–25% kobiet wypadaniu odbytnicy towarzyszy wypadanie macicy, a w 35% występuje także przepuklina pęcherza moczowego

Pierwotną przyczyną wypadania odbytnicy mogą być nieprawidłowości budowy dna miednicy lub jej dysfunkcje w wyniku zmian hormonalnych. Natomiast czynnikami predysponującymi do wystąpienia wypadania odbytnicy są przewlekłe zaparcia z długotrwałym parciem na stolec, liczne ciąże, przebyte zabiegi operacyjne, szczególnie ginekologiczne, choroby neurologiczne typu wiąd rdzenia i uszkodzenie ogona końskiego, otępienie starcze, zespół drażliwego jelita (irritable bowel syndrome – IBS) oraz biegunki.

Wypadanie pełnej grubości ściany odbytnicy różni się od wypadania błony śluzowej odbytnicy lub wypadania żylaków odbytu. Wypadanie pełnej grubości ściany odbytnicy początkowo ma miejsce podczas defekacji, ale może wystąpić także podczas kaszlu, kichania, parcia na stolec lub chodzenia. Może wystąpić także spontanicznie bez przyczyny. Objawami wypadania odbytnicy są krwawienia, wyciek śluzowej wydzieliny, uczucie parcia na stolec i niepełnego wypróżnienia oraz świąd odbytu związany z jego maceracją przez wydzielinę wypływającą z odbytu.

Osoby z wypadaniem odbytnicy często mają zmniejszone napięcie zwieraczy odbytu i wówczas w czasie parcia na stolec dochodzi do wypadania pełnej grubości ściany odbytnicy, charakteryzującego się koncentrycznie układającymi się fałdami błony śluzowej.

Zabieg chirurgiczny jest niezbędny dla pełnego wyleczenia u pacjentów z wypadaniem odbytnicy

Badanie palpacyjne daje możliwość wykrycia zdwojenia ściany odbytnicy oraz rowka pomiędzy odbytem, a wgłobionym fragmentem jelita. Typ oraz stopień zaawansowania choroby narzuca sposób leczenia i zależy od wieku pacjenta. Leczenie chirurgiczne jest jedynym sposobem leczenia pozwalającym na ustąpienie dokuczliwych objawów. W związku z tym w przypadku wystąpienia objawów choroby niezbędna jest konsultacja chirurgiczna najlepiej z chirurgiem proktologiem. Celem wizyty jest zdiagnozowanie choroby oraz ocena możliwości przeprowadzenia zabiegu naprawczego.

wypadanie odbytnicy choroba

© sek1111/Fotolia

Stosuje się ponadto leczenie zachowawcze. Wówczas należy zwrócić uwagę na stosowanie diety bogatej w błonnik. Pozwala uniknąć zaparć. Zachowawczo stosuje się także zestaw prostych ćwiczeń pozwalających na zwiększenie napięcia mięśni dna miednicy.

W sytuacji, kiedy po defekacji odbytnica wypadnie, należy odprowadzić ją do położenia fizjologicznego za pomocą delikatnego ucisku poprzez sterylną gazę. Jest to konieczne ponieważ pozostawienie odbytnicy w położeniu wypadniętym może spowodować pojawienie się trudno gojących się owrzodzeń śluzówki, a w skrajnych przypadkach może doprowadzić do uwięźnięcia i martwicy części lub całości wypadniętej odbytnicy. Jest to wówczas bardzo poważny stan, wymagający doraźnej interwencji chirurgicznej.

Przeczytaj również:     Ciemieniucha-przyczyny Tachykardia