Zapaleniem mięśnia sercowego określa się proces zapalny przebiegający w warstwie mięśniowej serca. Najczęstszymi przyczynami zapalenia mięśnia sercowego są infekcje wirusowe bądź bakteryjne. W ich wyniku mogą pojawić się takie objawy jak ból w klatce piersiowej, szybkie narastanie niewydolności serca lub nawet nagła śmierć sercowa.

Ściana serca składa się z trzech warstw – wsierdzia, sierdzia i osierdzia. Zapalenie mięśnia sercowego dotyczy środkowej warstwy serca, czyli sierdzia. Stanowi zapalnemu tej części narządu może towarzyszyć również zapalenie osierdzia.

Nie jest znana dokładna liczba zachorowań na zapalenie mięśnia sercowego. Objawy świadczące o występowaniu tej choroby spotyka się w około 1–9% przypadków przeprowadzanych sekcji zwłok. W grupie młodych dorosłych więcej niż 20% przypadków nagłej śmierci spowodowana jest właśnie zapaleniem mięśnia sercowego.

W zależności od specyfiki przebiegu choroby wyróżnia się:

  • Piorunujące zapalenie mięśnia sercowego – charakteryzuje się ono nagłym początkiem i gwałtownym narastaniem objawów niewydolności krążenia, które doprowadzają do wstrząsu kardiogennego.
  • Ostre zapalenie mięśnia sercowego – charakteryzuje się mniej wyraźnym początkiem, nieco mniej dokuczliwymi objawami, które mijają po kilku tygodniach bądź kilku miesiącach. U części chorych ostre zapalenie mięśnia sercowego doprowadza do kardiomiopatii rozstrzeniowej.
  • Podostre lub przewlekłe zapalenie mięśnia sercowego – w przypadku tej postaci choroby trudno orzec, kiedy się ona zaczęła oraz jaka jest jej przyczyna. Ten typ ZMS prowadzi do zaawansowanej niewydolności serca.

Zapalenie mięśnia sercowego jest dolegliwością, która zazwyczaj pojawia się na skutek przebiegu różnego rodzaju infekcji wirusowych albo bakteryjnych bądź reakcji alergicznych. Zapalenie mięśnia sercowego może być bardzo niebezpieczne. Do grupy podwyższonego ryzyka należą osoby starsze, dzieci, osoby z obniżoną odpornością i przewlekle chorujące. Nie jest znana częstotliwość występowania zapalenia mięśnia sercowego. Wiadomo jednak, że nie występuje ono rodzinnie.

zapalenie mięśnia sercowego choroba

© Artemida-psy / Fotolia

W przebiegu zapalenia mięśnia sercowego dochodzi do nacieku zapalnego w obrębie serca, co skutkuje jego uszkodzeniem

Przebieg, objawy i rokowania choroby są bardzo różne. Uzależnione są one głównie od przyczyny dolegliwości, ogólnego stanu zdrowia pacjenta, zdolności obronnych jego układu immunologicznego, a także, choć w mniejszym stopniu, od jego wieku i płci. Bardzo często zapalenie mięśnia sercowego przebiega bezobjawowo. Osoba chora powraca do zdrowia, nie uświadamiając sobie, że przebyła groźną chorobę. Jednak nawet w takich przypadkach może ona doprowadzić do trwałego osłabienia serca. Zapalenie mięśnia sercowego najczęściej występuje jako powikłanie infekcji wirusowych, dlatego też chorym na grypę i inne ciężkie infekcje bezwzględnie zaleca się odpoczynek i pozostanie w łóżku na czas choroby, aby uniknąć poważnych komplikacji, na czele których stoi właśnie zapalenie mięśnia sercowego.

Zapalenie mięśnia sercowego objawia się zazwyczaj dolegliwościami bólowymi zlokalizowanymi w klatce piersiowej, zaburzeniami pracy serca oraz gorączką, osłabieniem i uczuciem rozbicia. W rozpoznaniu omawianej jednostki chorobowej bardzo pomocna są takie metody diagnostyczne, jak elektrokardiografia, zdjęcia rentgenowskie, badania krwi, jak również badania bardziej specjalistyczne – echokardiografia, rezonans magnetyczny czy biopsja mięśnia sercowego. Sposób leczenia zapalenia mięśnia sercowego uzależniony jest przede wszystkim od etiologii choroby, nasilenia objawów oraz od ogólnego stanu pacjenta.

Wyróżnia się kilka postaci klinicznych zapalenia mięśnia sercowego:

  • zapalenie mięśnia serca o przebiegu bezobjawowym – w tym przypadku rozpoznanie następuje głównie na podstawie EKG;
  • zapalenie mięśnia serca i osierdzia – występuje z tak zwanymi “objawami osierdziowymi”;
  • zapalenie mięśnia serca z dolegliwościami typu dławicowego, które imitują zawał serca;
  • postać klasyczna zapalenia mięśnia serca – ma miejsce kardiomiopatia zastoinowa z zaburzeniami rytmu;
  • zapalenie mięśnia serca, które diagnozuje się na podstawie występowania objawów ogólnych;
  • zapalenie mięśnia serca przejawiające się zaburzeniami rytmu serca, głównie komorowymi.

Zmiany chorobowe wykazywane w badaniach pozwalają szacować, że zapalenie mięśnia sercowego przechodzi około 3,5-5% populacji

Częstość zachorowań na zapalenie mięśnia sercowego nie jest znana. Zmiany chorobowe wykazywane w badaniach elektrokardiograficznych pozwalają szacować, że chorobę tę przechodzi około 3,5-5% populacji. Jednak najpewniej ten odsetek jest mocno zaniżony, gdyż przypuszcza się, że w większości przypadków zapalenie mięśnia sercowego pozostaje nierozpoznane i mija bez odczuwalnych konsekwencji zdrowotnych. Dopiero gdy choroba występuje pod postacią ostrą czy wręcz o piorunującym przebiegu, zapalenie mięśnia sercowego jest diagnozowane. Takie postaci choroby mogą doprowadzić do bardzo ciężkich powikłań, łącznie z nagłym zgonem osoby chorej.

zapalenie mięśnia sercowego

© Lucian Milasan / Fotolia

Zapaleniem mięśnia sercowego określa się proces zapalny przebiegający w warstwie mięśniowej serca. Najczęstszymi przyczynami zapalenia mięśnia sercowego są infekcje wirusowe bądź bakteryjne.

Zapalenie mięśnia sercowego jest chorobą prowadzącą do uszkodzenia serca w wyniku rozwoju procesu zapalnego. Objawy tej choroby nie są typowe, dlatego też postawienie szybkiej diagnozy jest znacząco utrudnione. Późne podjęcie leczenia znacznie pogarsza rokowania dla pacjenta. Zaawansowany stan chorobowy, zbyt późno leczony, może doprowadzić nawet do śmierci.