Lekarze zajmujący się w swojej pracy chorobami tarczycy twierdzą, że systematyczne badania tarczycy są równie ważne jak kontrolowanie poziomu cholesterolu. Regularne badania powinny wykonywać szczególnie osoby, u których choroby tarczycy pojawiły się w rodzinie. Im wcześniej choroba zostanie zdiagnozowana, tym łatwiej będzie ją leczyć. Lekarze z krajów zachodnich zastanawiają się nad wprowadzeniem badań przesiewowych, dzięki którym można by było wcześnie wykryć choroby tarczycy, tym samym zmniejszając ich niszczące skutki. Wprowadzenie takich badań byłoby jednak bardzo kosztowne.

Pamiętaj, aby uważnie obserwować swoje ciało i skonsultować się z lekarzem endokrynologiem w przypadku zauważenia niepokojących objawów. Endokrynolog zleci wykonanie badań, które pomogą postawić diagnozę. Zapalenie tarczycy rozpoznaje się na podstawie badania klinicznego i badań laboratoryjnych, obrazowych lub biopsji cienkoigłowej tarczycy. Lekarz prowadzący ustala zakres badań diagnostycznych dla każdego pacjenta indywidualnie. Podczas wywiadu chorobowego lekarz spyta cię o przebyte infekcje wirusowe lub dotychczasowy przebieg choroby.

diagnostyka zapalenia tarczycy

© glisic_albina/Fotolia

Diagnostyka zapalenia tarczycy – jakie badania się wykonuje?

Dzięki badaniu fizykalnemu można zdiagnozować symetrycznie lub ogniskowo powiększoną i bolesną tarczycę (rzadziej niebolesną), a także twardą zmianę ogniskową w tarczycy, objawy nadczynności tarczycy, brak zaczerwienienia i ucieplenia skóry nad tarczycą.

Z kolei badania laboratoryjne ujawniają duże stężenie CRP, znacznie przyspieszone OB (powyżej 100) oraz prawidłową lub nieznacznie zwiększoną liczbę leukocytów. Stężenie przeciwciał przeciwtarczycowych najczęściej jest niewielkie, lecz u niektórych osób może być przejściowo zwiększone. W początkowej fazie choroby obserwuje się zmniejszenie stężenia TSH oraz zwiększenie stężenia hormonów tarczycy w surowicy krwi, natomiast w fazie zaawansowanej stężenie TSH jest zwiększone, a stężenie hormonów tarczycy w surowicy krwi zmniejszone.

Badanie USG tarczycy pozwala stwierdzić powiększenie tarczycy wraz z obszarami o niejednorodnej i często obniżonej echogeniczności. Obraz USG wraca do normy wraz z poprawą kliniczną.

Wykonując badanie scyntygraficzne we wstępnej fazie choroby, można stwierdzić, że wychwyt znacznika (technet lub radiojod) jest obniżony, lecz w późniejszych fazach ulega normalizacji. Scyntygrafia tarczycy to badanie polegające na uzyskiwaniu obrazu tarczycy i ewentualnie występujących przerzutów nowotworowych. Badanie pomaga również ocenić wielkość tarczycy oraz stopień schodzenia za wole zamostkowe. Scyntygrafia wykonywana jest także po operacji usunięcia tarczycy i przy podejrzeniu rzadkich wad rozwojowych gruczołu tarczowego oraz jego odszczepów, takich jak wole językowe. Przed badaniem należy powiadomić lekarza o przyjmowanych lekach, szczególnie hormonach tarczycy i lekach zawierających jod, gdyż mogą one przyczyniać się do ograniczenia wychwytu radioznacznika przez tarczycę nawet do kilku miesięcy. Wychwyt radioznacznika może być również hamowany do pół roku przez przebyte badania z wykorzystaniem kontrastu oraz zwiększoną ilość spożywanych ryb.

Należy również poinformować lekarza o ewentualnej ciąży. Scyntygrafia jest badaniem, które wykonuje się po doustnym lub dożylnym podaniu dawki izotopu promieniotwórczego, takiego jak technet-99m lub jod-131. Roztwór technetu-99m podaje się dożylnie 15 minut przed badaniem lub doustnie godzinę przed wykonaniem pomiaru. Znacznie rzadziej wykonuje się scyntygrafię jodową. Kapsułkę jodu-131 pacjent otrzymuje dobę przed badaniem. Scyntygrafia przebiega w pozycji leżącej, trwa około 5 minut i w tym czasie nie wolno się poruszać. Wynik badania obejmuje opis z dołączonymi scyntygramami (wydrukami lub kliszami). Jeśli odczuwasz podczas badania jakiekolwiek dolegliwości, pamiętaj, aby powiadomić o tym osobę przeprowadzającą scyntygrafię.

Niska jodochwytność tarczycy sugeruje podostre zapalenie tarczycy lub zapalenie tarczycy wywołane przez leki, które w swoim składzie mają jod.

Diagnostyka zapalenia tarczycy - badanie cytologiczne pozwala stwierdzić charakterystyczne komórki olbrzymie

Badanie to jest szczególne ważne, jeśli podostre zapalenie tarczycy przebiega w sposób nietypowy (niebolesna zmiana ogniskowa powiększa się) i kiedy niezbędne jest różnicowanie z nowotworem tarczycy. Biopsja polega na nakłuciu tarczycy w podejrzanym miejscu, by uzyskać informacje o jego pochodzeniu oraz budowie.

© Max Tactic/Fotolia

Najczęstszą formą biopsji jest biopsja aspiracyjna cienkoigłowa celowana (BACC). Przy użyciu cienkich igieł (0,4 mm) lekarz pozyskuje materiał z badanego miejsca, który posłuży do badania cytologicznego. Jest to badanie bezpieczne i raczej bezbolesne. Pacjent może mieć jedynie siniaki podobne tych, które pojawiają się po pobraniu krwi. Warto zauważyć, że do pobrania krwi używa się igieł o grubości 0,7-0,8 mm.