Wsierdzie, zwane również endokardium, to najbardziej wewnętrzna warstwa serca, w której znajdują się m.in. struny ścięgniste i zastawki. Infekcyjne zapalenie wsierdzia (IZW) dotyczy zwykle właśnie zastawek i strun ścięgnistych, a najczęstszą przyczyną choroby jest zakażenie bakteryjne. W celu rozpoznania choroby stosuje się wiele metod diagnostycznych, gdyż jej objawy nie są charakterystyczne.

Zapalenie wsierdzia jest stanem zapalnym jam serca, dużych naczyń krwionośnych lub zastawek oraz ciał obcych, jeśli takie znajdują się w obszarze układu krwionośnego i serca. Chorobę tę wywołują bakterie atakujące organizm w momencie, gdy uszkodzone zostaje wsierdzie, czyli wewnętrzna ściana serca. Stan zapalny występuje w błonie wyściełającej jamy serca i pokrywającej zastawki oraz w dużych naczyniach krwionośnych klatki piersiowej i ciałach obcych, takich jak protezy zastawkowe. Choroba atakuje najczęściej zastawki serca, mięśnie brodawkowate i nici ścięgniste.

zapalenie wsierdzia

© Adiano/Fotolia

Zapalenie wsierdzia może spowodować uszkodzenie struktury serca

Charakterystyczną zmianą chorobową dla zapalenia wsierdzia jest wegetacja – masa o różnej wielkości składająca się z komórek zapalnych, płytek krwi, kolonii bakterii i włóknika. Wskutek rozwoju choroby powstają zatory obwodowe, a uszkodzeniu ulegają struktury serca – zastawki i tkanka okołozastawkowa. Zatory obwodowe powoduje odrywająca się wegetacja, która przemieszcza się wraz z krwią. Wskutek tego może dojść do zawału, stanu zapalnego innych narządów lub tworzenia się ropni. Późne rozpoznanie choroby może skutkować niewydolnością serca i ośrodkowego układu nerwowego, a nawet sepsą, która jest niezwykle groźna dla życia.

Do groźnych skutków zapalenia wsierdzia zalicza się:

  • niszczenie wsierdzia,
  • powstawanie zatorów,
  • powstawanie mikroropni,
  • rozsiew stanu zapalnego.

Nieleczone zapalenie wsierdzia kończy się śmiercią. Każdego roku na tę chorobę zapada średnio 2 – 4 na 100 000 osób. Na zapalenie wsierdzia może zachorować każdy, jednak najczęściej choroba ta występuje u osób powyżej 50. roku życia. Duże ryzyko zachorowania występuje również u osób z wrodzonymi wadami serca, sztucznymi zastawkami lub po przebytym infekcyjnym zapaleniu wsierdzia.

Ze względu na mechanizmy rozwoju i przyczyny powstawania wyróżnia się bakteryjne i reumatyczne zapalenie wsierdzia. Bakteryjne zapalenie wsierdzia może skończyć się uszkodzeniem struktur serca (zastawek) i zatorami obwodowymi skutkującymi zawałami, ropniami i stanami zapalnymi innych narządów.

Wystąpić może także infekcyjne zapalenie wsierdzia, do którego zalicza się:

  • wrodzone infekcyjne zapalenie wsierdzia – ostre zapalenie dotyka zdrowe zastawki i ma agresywny przebieg, podostre dotyka zastawki anormalne i rozwija się przez dłuższy okres;
  • infekcyjne zapalenie wsierdzia mające związek z narkomanią dożylną;
  • infekcyjne zapalenie wsierdzia mające związek z rozrusznikiem serca;
  • infekcyjne zapalenie wsierdzia mające związek ze sztucznymi zastawkami – do infekcji mechanicznych zastawek dochodzi najczęściej w ciągu pierwszych trzech miesięcy, a infekcje zastawek biologicznych ujawniają się po roku;
  • infekcyjne zapalenie wsierdzia szpitalne – może dojść do niego po przebyciu dwóch dób w szpitalu.

Jedną z najpoważniejszych postaci choroby jest infekcyjne zapalenie wsierdzia

Klasyfikacja infekcyjnego zapalenia wsierdzia:

  • ze względu na aktywność: aktywne (czynne), przebyte (wyleczone);
  • ze względu na lokalizację: zastawka mitralna, trójdzielna, aortalna, wsierdzie ścienne, i inne;
  • ze względu na nawroty: przetrwałe, nawrotowe;
  • ze względu na pewność rozpoznania: możliwe, podejrzane, pewne;
  • ze względu na patologię: zapalenie zastawki sztucznej lub własnej – wczesne lub późne;
  • ze względu na czynniki etiologiczne.
zapalenie wsierdzia choroba

© BillionPhotos.com/Fotolia

Śmiertelność infekcyjnego zapalenia wsierdzia wynosi aż 20-40%, dlatego też choroba ta jest jedną z najpoważniejszych stanów dotykających serce. Powikłania neurologiczne w fazie aktywnej choroby dotykają aż 20-40% pacjentów i znacznie pogarszają rokowania.

Przez ostatnie lata doszło do znacznej zmiany patologii zastawek, która sprzyja rozwojowi infekcyjnego zapalenia wsierdzia. Obecnie IZW występuje u 6% osób cierpiących na przewlekłą chorobę reumatyczną serca i u 50% osób ze zwapniałą zastawką aortalną. Z kolei 15% osób choruje na IZW wskutek wrodzonych wad serca, a dorośli najczęściej cierpią na infekcyjne zapalenie serca z powodu wypadania płatka zastawki mitralnej.

Przeczytaj również:     Bakteriemia-leczenie Autyzmu-objawy