Zawał serca, zawał mięśnia sercowego lub potocznie atak serca to martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem. Jest postacią choroby niedokrwiennej serca, obok nagłej śmierci sercowej, dławicy sercowej, przewlekłej choroby niedokrwiennej serca i tak zwanej kardiomiopatii niedokrwiennej. Dochodzi do niego wskutek zamknięcia tętnicy wieńcowej doprowadzającej krew do serca. Jest to ciężka i nagła choroba. Serce jest pompą doprowadzającą krew do każdego miejsca organizmu. Do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje ono odpowiedniej ilości składników, a w tym tlenu, który dostarczany jest przy pomocy naczyń wieńcowych. Kiedy jest go za mało lub jego dopływ zostanie przerwany w wyniku zamknięcia tętnicy wieńcowej i nie zostanie szybko odblokowany, obszar zasilany przez tętnicę zaczyna obumierać czyli dochodzi do zawału serca.

zawał serca choroba

© Viacheslav Iakobchuk/Fotolia

Statystyki dotyczące zawału serca są bardzo niepokojące

Zawał serca to choroba, która w Polsce co roku dotyka co najmniej kilkadziesiąt tysięcy ludzi, a wg różnych danych liczba umierających na zawał Polaków wynosi nawet od 150 do 200 tys. rocznie. Co trzecia osoba z zawałem serca umiera nagle, jeszcze przed dotarciem do szpitala, a łącznie w ciągu pierwszego miesiąca od zachorowania umiera połowa pacjentów. Osoby mające za sobą ostrą fazę zawału serca stają się niepełnosprawnymi. Pacjenci zagrożeni są odległymi powikłaniami po przejściu zawału, w tym niewydolnością serca i nagłym zgonem sercowym. Nie są oni zdolni do pracy.

W Europie choroby układu krążenia, a w tym serca, tętnic i żył są najczęstszą przyczyną zgonów. Z ich powodu (w tym także z powodu zawału mięśnia sercowego) umiera dwa razy więcej osób, niż z powodu chorób nowotworowych. Zawał serca jest chorobą niebezpieczną i u wielu ludzi wywołującą strach przed jej wystąpieniem. Należy jednak pamiętać, że posiadanie wiedzy o tym, w jaki sposób dochodzi do zawału i jakie są jego objawy, daje niejednokrotnie szansę na uratowanie życia.

O wystąpieniu zawału serca świadczy szereg objawów, na które należy zwrócić uwagę

Uniwersalną definicją choroby przyjętą obecnie jest stanowisko European Society of Cardiology, American College of Cardiology, American Heart Association i World Health Federation, wg którego w przypadku świeżego zawału mięśnia serca stwierdza się:

1. Podwyższenie stężenia powyżej 99. centyla zakresu referencyjnego tzw. wartość odcięcia albo wartość decyzyjna, jest to wartość zmienna w zależności do producenta testu i przykładowo dla troponiny waha się w granicach 0,01 μg/l do 0,08 μg/l) markerów martwicy mięśnia sercowego, zwłaszcza troponiny oraz obecności przynajmniej jednego z objawów:

  • typowe objawy podmiotowe;
  • świeże zmiany w EKG sugerujące świeży zawał, zmiany w obrębie odcinka ST, świeży blok lewej odnogi pęczka Hisa – LBBB;
  • obecność patologicznych załamków Q w EKG;
  • stwierdzone w badaniach obrazowych, np. ECHO, upośledzenia kurczliwości ściany serca.

2. Nagły zgon sercowy z zatrzymaniem akcji serca, do którego doszło przed pobraniem próbki do badania stężenia markerów martwicy mięśnia serca.

Objawami sugerującymi przyczynę zawału są typowe objawy podmiotowe występujące przed zejściem śmiertelnym, zmiany w EKG jak wyżej, stwierdzenie w badaniu sekcyjnym lub koronarograficznym świeżego zakrzepu.

3. W przypadku przezskórnej interwencji wieńcowej (PCI) i pierwotnie prawidłowym stężeniu markerów mięśnia serca stwierdzenie po zabiegu obecności podwyższonego stężenia markerów powyżej 3-krotności 99. centyla zakresu referencyjnego.

zawał serca

© freshidea/Fotolia

W czasie ataku serce nie przestaje pracować. Pacjent zwykle odczuwa go jako nagle pojawiający się ból w klatce piersiowej lub w górnej połowie ciała, przy czym występowanie objawów może się różnić u pacjentów w zależności od płci.

Kolejne punkty stwierdzane zgodne z definicją zawału serca to:

4. W przypadku pomostowania aortalno-wieńcowego (CABG) i pierwotnie prawidłowym stężeniu markerów mięśnia serca – stwierdzenie po zabiegu obecności podwyższonego stężenia markerów powyżej 5-krotności 99. centyla zakresu referencyjnego oraz powstanie świeżych zmian w EKG (LBBB, patologiczne załamki Q), lub zamknięcie przez skrzeplinę nowowytworzonego pomostu/własnej tętnicy wieńcowej (badania angiograficzne) lub nowe upośledzenie kurczliwości ściany serca w badaniach obrazowych

5. Stwierdzenie w badaniu sekcyjnym świeżego zawału mięśnia sercowego.

W przypadku przebytego zawału mięśnia serca stwierdza się nowe, patologiczne załamki Q z obecnością lub bez obecności typowych objawów podmiotowych. W badaniach obrazowych występują utraty kurczliwości ściany serca w momencie, kiedy najbardziej prawdopodobną przyczyną takich zmian jest niedokrwienie. W badaniu sekcyjnym występują cechy przebytego zawału.

Przeczytaj również:     Toczeń rumieniowaty-objawy Jaskra