Na początku warto powiedzieć kilka słów o samym ścięgnie. Ścięgno Achillesa to inaczej ścięgno piętowe. Jest ono najsilniejszym ścięgnem w całym organizmie. Ścięgna składają się z włókien ścięgnistych, które łączą mięsień z kością — w przypadku ścięgna Achillesa chodzi o zginanie podeszwowe stopy (umożliwiające skakanie, chodzenie oraz bieganie). Samo ścięgno powstaje z połączenia ścięgna brzuchatego łydki oraz płaszczkowatego.

Z uwagi na fakt, że ścięgno Achillesa charakteryzuje się dość znacznym rozmiarem i indywidualną budową, to o wiele łatwiej (wykazuje w pewne predyspozycje wręcz) o uszkodzenia. Urazy te można podzielić na:

  • uszkodzenia przewlekłe — do tej grupy uszkodzeń należy zaliczyć: zapalenie ścięgna; zapalenie pseudopochewki, która to spowija ścięgno; zmiany zwyrodnieniowe;
  • uszkodzenia nagłe, inaczej ostre — do tych zmian zalicza się: częściowe przerwanie ścięgna; całkowite zerwanie ścięgna.
zerwanie ścięgna Achillesa

© belahoche/Fotolia

Zerwanie ścięgna Achillesa to nic innego jak pełne przerwanie ciągłości włókien ścięgnistych

Do tego urazu dojść może w przypadku każdego ze ścięgien, jednak przeważnie dotyka on ścięgna Achillesa. Wynika to z jego funkcji, które pełni w organizmieprzez całe życie omawiane ścięgno jest poddawane znacznym przeciążeniom i wielokrotnie jest obciążane. Wszystko to prowadzi do wytworzenia się zmian zwyrodnieniowych, w przypadku ścięgien obejmują one głównie:

  • przerastanie ścięgna tkanką włóknistą — prowadzi to do spadku sprężystości ścięgna;
  • zmiany w budowie samego ścięgna;
  • zmiany w budowie kolagenu.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że zerwanie samego ścięgna Achillesa może być:

  • częściowe — ten rodzaj urazu jest trudniejszy do rozpoznania, ponieważ przypomina ono w swych objawach przewlekłe zapalenie ścięgna;
  • całkowite — przy tym rodzaju zerwania o wiele łatwiej jest je rozpoznać.

Niezwykle często osoby, które są aktywne fizyczne, dotyka problem zerwania ścięgna Achillesa. Do tego typu urazów zazwyczaj dochodzi przy okazji takich sportów jak:

  • piłka nożna;
  • tenis;
  • bieganie.

Jako osoby znajdujące się w grupie ryzyka, pozostają ludzie pomiędzy 3. a 5. dekadą życia. Jest to szczególnie widoczne w przypadku mężczyzn po 4. dekadzie życia — to właśnie w tej grupie o wiele częściej dochodzi do urazów ścięgna Achillesa. Co więcej, problemy z tym ścięgien o wiele częściej dotykają mężczyzn niż kobiet i to nawet dziesięciokrotnie.

W większości przypadków za omawiany tu uraz odpowiedzialne pozostają tak zwane błędy treningowe. W pierwszej kolejności należy wskazać na brak rozgrzewki przed przystąpieniem do właściwych ćwiczeń. Równie często winę za zerwanie ponosi noszenie złego i nieodpowiedniego obuwia do ćwiczeń. Inną przyczyną częstych urazów ścięgna Achillesa jest jego budowa anatomiczna, a w szczególności dość specyficzne unaczynienie. Najlepiej unaczynione są część bliższa oraz część dalsza:

  • część bliższa — to miejsce, w którym naczynia krwionośne przenikają wgłąb części mięsistej, a więc brzuśca;
  • część dalsza — to miejsce, w którym naczynia krwionośne przenikają od przyczepu samego ścięgna do kości piętowej.

Pomiędzy tymi obiema częściami jest obszar ścięgna wykazujący znacznie zmniejszone unaczynienie — obszar ten obejmuje od około 2 do 6 cm i jest powyżej guza piętowego. Mniejsze unaczynienie jest równoznaczne z pomniejszonymi możliwościami regeneracyjnymi samych tkanek. W efekcie w tego typu obszarze o wiele łatwiej dojść może do zerwania ścięgna.

Zarówno brak odpowiedniego treningu i wcześniejszego przygotowania, jak i pogorszenie się unaczynienia ścięgna po 4. dekadzie życia, sprzyjają jego urazom. Często dołączają do tego różne zmiany zwyrodnieniowe, a także niekorzystny wpływ, jaki wywierać mogą sterydy i inne środki farmakologiczne.

Diagnostyka zerwania ścięgna Achillesa opiera się przede wszystkim na badaniu ultrasonograficznym

To właśnie badanie USG umożliwia jednoznaczne potwierdzenie tak miejsca, jak i rodzaju uszkodzenia. Drugim najczęściej stosowanym badaniem jest zdjęcie rentgenowskie. Jeśli chodzi o same formy leczenie urazu, to opierają się one na zabiegach chirurgicznych oraz rehabilitacji.

© CLIPAREA.com/Fotolia

Warto w tym miejscu przypomnieć o ogromnej roli rehabilitacji, która stanowi wręcz warunek dla możliwości powrotu do pełnej sprawności. Bez wątpienia same procesy rehabilitacji, do których sięga się przy zerwaniu ścięgna Achillesa, pozostają procesami zarówno powolnymi, jak i do których konieczna pozostaje znaczna wiedza ze strony prowadzącego rehabilitanta. Nie można zapominać, że przy zabiegach rehabilitacyjnych niezwykle dużo zależy od samego pacjenta.

To właśnie on powinien wykazać się zarówno cierpliwością, jak i motywacją oraz zaangażowaniem przy procesie usprawniania ścięgna. Jest to tym istotniejsze, że wszelka próba przyspieszenia etapów terapeutycznych, albo ich przeskoczenia, doprowadzić może do powikłań i dodatkowego zagrożenia zdrowia. W efekcie przy niepoprawnie prowadzonej terapii dojść może do kolejnego zerwania ścięgna. Przy nim też wzrasta ryzyko konieczności kolejnego zabiegu chirurgicznego — ponadto konieczne może okazać się unieruchomienie kończyny dolnej przez długi okres kuracji. Z uwagi na ryzyko powikłań, warto pamiętać o ciągłym kontakcie z lekarzem prowadzącym — konsultacje w sprawie leczenia mogą pozwolić na uniknięcie powikłań.