Czerniak (łac. melanoma malignum) to nowotwór złośliwy skóry. Stanowi ok. 1% nowotworów występujących u człowieka. We wczesnym okresie rozwoju embrionalnego melanocyty komórek barwnikowych pochodzenia neuroektodermalnego emigrują z cewy nerwowej do różnych tkanek i narządów, np. układu moczowo-płciowego, dróg oddechowych, skóry, błony śluzowej przewodu pokarmowego, opon mózgowych czy błony naczyniowej oka. Komórki te, występujące w warstwie podstawnej naskórka, syntetyzują i wydzielają melaninę, czyli swoisty barwnik warunkujący fenotyp skóry, tzw. karnację, oraz jej wrażliwość na promieniowanie ultrafioletowe – UV. Czerniak lokalizuje się najczęściej na skórze, ale prawie co 10. przypadek rozwija się najpierw w innych narządach, np. w gałce ocznej, błonach śluzowych jamy ustnej czy w narządach płciowych.

Należy do najbardziej złośliwych nowotworów, charakteryzuje się wczesnymi przerzutami, niską wrażliwością na leki cytostatyczne i wysoką śmiertelnością. Jednak bardzo ważne jest wczesne zdiagnozowanie choroby. Rokowanie na wyleczenie u pacjentów z czerniakiem rozpoznanym we wczesnym stadium rozwoju jest bardzo dobre.

czerniak choroba

© inbevel/Fotolia

Czerniak to jeden z najbardziej złośliwych nowotworów

Choroba stanowi istotny problem współczesnej onkologii i dermatologii. Od kilkudziesięciu lat obserwuje się dynamiczny wzrost zachorowalności. Problemem jest także stosunkowo młody wiek osób zapadających na czerniaka – są to zwykle ludzie pomiędzy 30. a 50. rokiem życia – oraz związane z tym konsekwencje społeczne. Wg badań epidemiologicznych ilość zachorowań na czerniaka wzrasta średnio o 5% rocznie, a co 10 lat liczba nowych przypadków ulega podwojeniu. Wzrost zachorowań dotyczy przede wszystkim rasy białej.

Zachorowalność na czerniaka w Polsce wzrasta

Najwyższe współczynniki zachorowalności na czerniaka występują w Europie oraz wśród ludności napływowej Australii i Ameryki Północnej. Polska jest wśród krajów o niskiej zachorowalności. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów w 2002 roku w Polsce rozpoznano 1831 nowych zachorowań na czerniaka skóry. Stawia to chorobę na 15. miejscu, jeżeli chodzi o ilość zachorowań na nowotwory złośliwe. W tym samym roku choroba była przyczyną zgonu 875 osób obu płci, w tym 424 mężczyzn i 451 kobiet, co dało 19. miejsce wśród zgonów z przyczyny nowotworu złośliwego. Surowy współczynnik umieralności wynosił wtedy 2- 3 przypadki na 100 tys. u obu płci, natomiast współczynnik standaryzowany był wyższy u mężczyzn niż u kobiet.

© Damian Gretka/Fotolia

Czerniak (łac. melanoma malignum) to nowotwór złośliwy skóry. Stanowi ok. 1% nowotworów występujących u człowieka. Czerniak lokalizuje się najczęściej na skórze, ale prawie co 10. przypadek rozwija się najpierw w innych narządach, np. w gałce ocznej, błonach śluzowych jamy ustnej czy w narządach płciowych.

Nie tylko na świecie, ale również w Polsce obserwuje się stały wzrost liczby zachorowań. Blisko trzy razy wzrosła liczba nowych przypadków zachorowań w latach 1982–2002, natomiast liczba zgonów ponad dwukrotnie. Obserwuje się natomiast nieco lepszą wyleczalność, ponieważ wskaźnik śmiertelności, czyli iloraz liczby zgonów do liczby zachorowań, zmniejszył się. W rejonach największej zachorowalności nie występują znaczące różnice wynikające z płci pacjentów. W Polsce choroba częściej diagnozowana jest u kobiet niż u mężczyzn i wynosi 5 zachorowań kobiet na 4 zachorowania mężczyzn. Choroba ma cięższy przebieg u mężczyzn i leczenie w ich przypadku zwykle przynosi mniejsze efekty. Czerniak dotyka osób w średnim wieku, zdarza się również, chociaż rzadko, że jest diagnozowany u dzieci będących jeszcze przed okresem dojrzewania.

Przeczytaj również:     Dusznica bolesna Nieżyt żołądka