Rak jajnika — nowotwór złośliwy, który dotyka kobiety. Zazwyczaj pojawia się w okresach około- i pomenopauzalnych. Nowotwór rozwija się z komórek nabłonka pokrywającego jajniki. Symptomy mu towarzyszące przeważnie pojawiają się dopiero w późnych stadiach jego rozwoju.

Naukowcom nadal nie udało się jednoznacznie ustalić przyczyn powstawania raka jajnika. Przyjmują oni, że w głównej mierze odpowiedzialne za niego jest podłoże genetyczne — da się zauważyć, że rak ten dotyka częściej kobiet, u których w rodzinie już on występował. Statystyki pokazują również, że im bliższy stopień pokrewieństwa z osobą chorą, tym większe ryzyko zachorowania (szczególnie gdy na raka cierpiała siostra lub matka). Co więcej, choroba nie dotyczy jedynie samych jajników i w większości przypadków zauważalny jest tzw. rozsiew otrzewnowy. Rozsiew ten to nic innego jak obecność guzów w innych narządach umiejscowionych w jamie brzusznej. Bardzo szybko dochodzi do pojawienia się ich w wątrobie, śledzionie, jelicie oraz w innych tkankach. Szybkie rozprzestrzenianie się nowotworu powoduje, że leczenie źle rokuje oraz daje nieoczekiwane rezultaty. Swoista łatwość w rozprzestrzenianiu się guzów przy raku jajnika wiąże się z tym, że jajniki  są swobodnie umiejscowione w jamie brzusznej. Dzięki temu komórki nowotworowe mogą bez problemu przedostać się na pobliskie narządy.

Bez wątpienia rak jajnika to jeden z najbardziej podstępnych nowotworów, gdyż na wczesnych etapach swojego rozwoju potrafi nie dawać żadnych objawów. Dlatego nowotwór ten często jest diagnozowany dość późno. Według klasyfikacji FIGO zazwyczaj następuje to w III albo IV etapie zaawansowania klinicznego. Nowotwory te we wcześniejszym stopniu rozwoju wykrywane są zazwyczaj przypadkowo. Niekiedy dochodzi nawet do sytuacji, w której symptomy raka jajnika są uznawane za dolegliwości idące ze strony układu pokarmowego i z uwagi na to bagatelizowane. Niestety i sami lekarze nie zawsze są w stanie dostrzec rozwijający się nowotwór. W efekcie często nie prowadzą oni dokładnej i szczegółowej diagnostyki ginekologiczne. Wszystko to sprawia, że czas upływa, a nowotwór wykrywany zostaje dopiero w zaawansowanych stadiach. Leczenie w takich przypadkach jest trudne i nie zawsze daje zadowalające efekty.

rak jajnika choroba

© blueringmedia/Fotolia

Wyróżnia się dwa rodzaje raka jajnika

Ciekawe są wyniki ostatnich badań, które pokazały, że brak owulacji może sprzyjać obniżeniu wskaźnika zachorowalności na raka jajnika. Jest to szczególnie widoczne u kobiet, które rodziły oraz u tych pań, które stosowały antykoncepcję hormonalną przez okres co najmniej 5 lat. Co więcej, jeśli zmiany nowotworowe dotyczą tylko jednego jajnika, to większa jest szansa na ich łagodny charakter niż w przypadku, gdy rak dotknął obu jajników (zazwyczaj zmiany wtedy są złośliwe). Rokowania wiążą się również z przyczynami molekularnymi oraz typem wzrostu — to na ich podstawie wyszczególniono nawet dwa rodzaje raka jajników.

I typ jest rzadszy i ma dwa podłoża rozwoju:

  • na podłożu łagodnych nowotworów jajnika;
  • na podłożu nowotworów o granicznej złośliwości.

Rak ten rośnie pod postacią wyraźnego guza w jajniku i po jakimś czasie zaczyna rozprzestrzeniać się w jamie otrzewnowej. Najczęściej wykrywany jest w I oraz II stopniu zaawansowania rozwoju. Pod kątem histologicznym zazwyczaj stanowi on nowotwór śluzowy albo endometrialny. Rokowania mu towarzyszące są zazwyczaj lepsze niż te występujące przy II typie.

Drugi typ raka jajnika jest postacią występującą w większej ilości przypadków

II typ jest częściej występującym. Tutaj choroba rozwija się jako nowotwór złośliwy jajnika już od pierwszych etapów. Forma guza jest rzadko obserwowana i niezwykle szybko dochodzi do rozprzestrzenienia się tej choroby w jamie otrzewnej. Pod kątem histologicznym jest on przeważnie źle zróżnicowanym rakiem surowiczym, a rokowania są złe. Typ II raka jajnika zazwyczaj wykrywany jest na III oraz IV etapie rozwoju klinicznego.

Widoczny jest wzrost liczby zachorowań na niego już po 40. roku życia, natomiast gwałtowny wzrost zachorowalności na raka jajnika przypada po 50. r. ż. i tendencja wzrostowa utrzymuje się do 80. roku życia — pokazuje to, że najbardziej na niego narażone są panie w okresie po menopauzalnym. Zdarza się jednak, że na raka jajnika cierpią młodsze kobiety – trzydziestoletnie, a nawet maturzystki.

rak jajnika

© Artem Furman/Fotolia

Naukowcom nadal nie udało się jednoznacznie ustalić przyczyn powstawania raka jajnika. Przyjmują oni, że w głównej mierze odpowiedzialne za niego jest podłoże genetyczne — da się zauważyć, że rak ten dotyka częściej kobiet, u których w rodzinie już on występował.

Jak pokazują badania, rak jajnika zajmuje 5. miejsce wśród najczęściej pojawiających się nowotworów złośliwych. Jednocześnie zajmuje on drugie miejsce w częstotliwości zachorowań, tuż po raku trzonu macicy, wśród nowotworów dotykających narządy rodne. Częściej od niego pojawiają się nowotwory płuc, piersi, endometrium oraz jelita grubego. Rak ten był przyczyną śmierci 2507 chorych kobiet w 2008 roku — przyjmuje się, że jest on powodem około 3000 nowych zachorowań rocznie w Polsce. Jak zatem widać wskaźnik śmiertelności jest znaczny i w efekcie powoduje, że rak ten zajmuje 4. miejsce pośród wszystkich nowotworów będących przyczyną zgonu. Według badań zapadalność na niego wynosi 11,2/100 000.