Rak gruczołu krokowego, czyli prostaty, to choroba nowotworowa występująca u 11% mężczyzn. Jest ona przyczyną 9% zgonów z powodu nowotworów wśród mężczyznZ punktu widzenia histopatologii rak prostaty najczęściej jest gruczolakorakiem (więcej niż 75% przypadków). Częstość jego występowania zwiększa się wraz z wiekiem – u mężczyzn powyżej 75. roku życia stwierdza się go w badaniach sekcyjnych aż w 80–90% przypadków. W znacznej większości jest to jednak tzw. rak utajony, czyli niepowodującego żadnych poważnych konsekwencji. W większości przypadków jest to nowotwór silnie hormonozależny – jego rozwój pobudzają androgeny (testosteroni 5α-Dihydrotestosteron).

Początkowa faza rozwoju raka prostaty przebiega bezobjawowo

Początkowa faza rozwoju tego nowotworu, przebiegająca bezobjawowo, trwa zwykle kilka lat. W około 75% przypadków rozwój raka prostaty zaczyna się w strefie obwodowej gruczołu krokowego dostępnej w trakcie badania per rectum. Gdy prostata powiększa swoją objętość, wywołuje objawy uciskowe, takie jak częstomocz, utrudnienia w oddawaniu moczu, słaby strumień moczu, nagłe uczucie parcia na mocz. U mężczyzn poniżej 55. roku życia nowotwór prostaty może się rozwijać bez wskazanych cech przerostu gruczołu krokowego, czyli bezobjawowo. W ciągu dalszego rozwoju nowotwór przekracza barierę torebki narządu i nacieka na otaczające ją tkanki – pęcherzyki nasienne, moczowody, tkanki miękkie, kości miednicy małej.

Rak prostaty daje przerzuty następującymi drogami:

  • drogą naczyń krwionośnych — głównie do kości kręgosłupa, mostka, żeber, górnych części kości udowych, miednicy. Rzadziej daje przerzuty do narządów miąższowych;
  • drogą naczyń chłonnych do pobliskich węzłów chłonnych – zasłonowych biodrowych, a w późniejszym stadium zaawansowania do węzłów okołoaortalnych i pachwinowych.

Rak ten, mimo że jest jednym z najczęściej występujących u mężczyzn nowotworów, bywa często lekceważony. Choroba nowotworowa prostaty rozwija się powoli – guz stercza może być wyczuwalny nawet dopiero po 10. latach.  

rak prostaty

© Anatomy Insider/ Fotolia

Najważniejsze informacje o raku prostaty

Gruczoł krokowy, nazywany też sterczem lub prostatą, należy do męskiego układu płciowego. Mięśnie, które otaczają prostatę, kurczą się podczas wytrysku. Prostata znajduje się bezpośrednio przy pęcherzu moczowym i otacza bliższy odcinek cewki moczowej, z tego też powodu większość objawów schorzeń tego narządu wiąże się z problemami z oddawaniem moczu. Wyróżnia się trzy grupy chorób prostaty:

  • zapalenie ostre bądź przewlekłe,
  • łagodny rozrost prostaty,
  • nowotwór złośliwy.

Większość, bo około 95% nowotworów złośliwych prostaty, to tzw. gruczolakoraki, czyli raki gruczołowe. Mogą się rozwijać także inne nowotwory złośliwe – na przykład mięsaki, raki z nabłonka przejściowego odcinka cewkowego stercza.

Rak gruczołu krokowego to jeden z najczęściej występujących nowotworów złośliwych u mężczyzn. W Polsce jedynie rak płuc występuje częściej. W 2005 roku rozpoznano raka prostaty u ponad 7 tys. mężczyzn. Liczba zmarłych z jego powodu wyniosła niemal 3600. W ostatnich latach liczba rozpoznań raka gruczołu krokowego stopniowo wzrasta – o około 2,5% rocznie.

Wynika to z następujących kwestii:

  • wzrasta świadomość zdrowotna społeczeństwa polskiego, w związku z czym zwiększa się liczba mężczyzn zgłaszających się po pomoc do lekarza urologa przy dolegliwościach ze strony dróg moczowych, a nawet bez objawów, jedynie w celu przeprowadzenia badań okresowych;
  • zostało upowszechnione oznaczanie stężenia swoistego antygenu sterczowego (PSA) w surowicy;
  • nastąpił rozwój metod rozpoznawania raka prostaty, udoskonalono szczególnie badanie, jakim jest biopsja gruczołu krokowego.

Rak prostaty rozwija się powoli, a pierwsze objawy są często lekceważone

Rak stercza rozwija się bardzo powoli od pojawienia się pierwszych komórek rakowych do wystąpienia objawów nowotworu może upłynąć nawet kilkanaście lat. Pierwsze objawy mogą mieć łagodną niezbyt dokuczliwą formę. Mężczyźni niechętnie przyznają się do problemów z drogami moczowymi. Często je lekceważą, odkładając wizytę u urologa na moment, gdy dolegliwości są mocno dokuczliwe. Niestety jednak często wówczas jest już zbyt późno na wdrożenie skutecznego leczenia.

choroba rak prostaty

© Chinnapong/Fotolia

Rak ten, mimo że jest jednym z najczęściej występujących u mężczyzn nowotworów, bywa często lekceważony.

Liczba diagnozowanych nowotworów prostaty rośnie w większości krajów rozwiniętych, głównie dzięki rozpowszechnianiu się oznaczania stężenia markera nowotworowego PSA w surowicy u pacjentów, u których nie występują kliniczne objawy raka prostaty (tzw. skrining), a także dzięki rosnącej świadomości zdrowotnej. Przykładowo w Polsce liczba wykrytych zachorowań na tego raka w ciągu ostatnich dziesięciu lat podwoiła się. Roczne tempo zapadalności wynosi 2,5%.

Przeczytaj również:     Tętniak mózgu Ropień-przebieg