Aspergiloza może przybierać postać zakażenia lub reakcji alergicznej. Chorobę tą powodują grzyby z rodzaju Aspergillus (kropidlak), przez co często nazywana jest grzybicą kropidlakową. Większość ludzi nie jest na nie podatna, jednak w niektórych przypadkach kontakt z nimi powoduje reakcję organizmu. Najpoważniejsze postacie aspergilozy to ciężkie infekcje płucne u chorych o obniżonej odporności i najczęściej występują one u osób zakażonych AIDS, zmagających się z nowotworem lub odbywających długotrwałą antybiotykoterapię. Mniejszą rolę Aspergillus odgrywa przy alergiach.

Najczęściej grzyb rozwija się wśród gnijących roślin i obumarłych liści, ale pojawia się również w farbach, nawiewach i środkach odkażających. Osoby o osłabionym układzie immunologicznym powinny unikać kontaktu ze środowiskiem przyjaznym jego występowaniu. Aspergillus może powodować zmiany w płucach, które pojawiają się po długotrwałej styczności z komórkami grzyba – gdy znajdą się one w tkance płucnej, pojawia się odpowiedź układu odpornościowego w postaci wydzielania przeciwciał klasy G i E. To właśnie one powodują objawy aspergilozy i nadwrażliwość. Niektóre zmiany powstałe w płucach są destrukcyjne.

Nie istnieją szczegółowe dane dotyczące częstotliwości występowania aspergilozy, choć jej przypadki pojawiają się na całym świecie. W Polsce najczęściej spotykaną formą jest alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna. Wiele rozpoznań tej choroby ma także miejsce w Wielkiej Brytanii.

Aspergiloza

© designer491/Fotolia

Przyczyny i objawy aspergilozy

Przyczyny wystąpienia aspergilozy mogą być różne. Poza tymi środowiskowymi, może także dojść do nieumyślnego zakażenia pacjenta podczas zabiegu chirurgicznego lub w trakcie zmiany opatrunku otwartych ran. Zanieczyszczone przyrządy oraz akcesoria medyczne mogą stanowić źródło gromadzenia się grzyba. Warto pamiętać, że kontakt z nim nie oznacza od razu zakażenia, a szczególnie narażone są na to osoby z osłabioną odpornością.

Objawy zakażenia aspergilozą nie są jednoznaczne. Choroba ta występuje w wielu odmianach, a każda z nich wyróżnia się innymi symptomami. Bardzo łatwo jest pomylić je z objawami infekcji dróg oddechowych, ponieważ zaliczają się do nich między innymi świsty w płucach oraz gorączka. Warto zapamiętać, że objawy zakażeń grzybiczych nie ustają przy stosowaniu antybiotykoterapii – jest to jedna z ich najbardziej charakterystycznych cech, która ułatwia zdiagnozowanie aspergilozy.

Aspergiloza wciąż jest mało znaną chorobą, dlatego może ona być niebezpieczna dla zdrowia i życia. Jej objawy bywają bolesne i uporczywe, a diagnostyka stanowi bardzo skomplikowany proces. Mimo rozwoju medycyny, dostępu do zaawansowanego sprzętu i nowoczesnych leków, z powodu aspergilozy umiera ponad 50% chorych. Najlepsze efekty przynosi profilaktyka, którą powinny stosować szczególne osoby po przebytych zabiegach chirurgicznych lub ciężkich chorobach, posiadające osłabiony układ immunologiczny.

Rodzaje aspergilozy i ich skutki mogą być różne

Grzyb Aspergillus jest odpowiedzialny za powstawanie trzech głównych postaci choroby:

  • Alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna

W tej odmianie choroby Aspergillus wywołuje reakcje alergiczne w rodzaju kaszlu i świszczącego oddechu. Najbardziej narażone są osoby z chorobami płuc, takimi jak astma, czy mukowiscydoza. U astmatyków najczęściej charakteryzuje się występowaniem nacieków kwasochłonnych w płucach.

  • Aspergiloza inwazyjna

Ta postać aspergilozy rozwinąć się może u osób z obniżoną odpornością, a w tym chorych na AIDS i odbywających długotrwałe leczenie. Grzyb atakuje tkankę płucną i może przenieść się na nerki, a nawet mózg. Nieleczona aspergiloza inwazyjna może przekształcić się w infekcyjne zapalenie płuc, a w późniejszym etapie stać się przyczyną śmieci chorego.

  • Aspergiloma

Na zakażenie narażone są osoby z gruźlicą lub inną chorobą płuc. Kontakt z grzybem może powodować jego rozprzestrzenienie się w płucach, a następnie do powstania tak zwanej grzybiczej kuli składającej się z cząstek grzyba, białych krwinek i skrzepów. Zazwyczaj w tym przypadku choroba nie przenosi się na inne narządy, jednak powoduje duże uszkodzenie płuc.

Wyjątkowo tragiczne powikłania występują po ostrej aspergilozie zatok lub aspergilozie mózgu, ponieważ grzyb może atakować i niszczyć tkanki twarzy oraz wywoływać objawy neurologiczne, takie jak padaczka, czy drgawki. Niektóre odmiany aspergilozy mogą prowadzić do ciężkich zmian patologicznych, takich jak astma, czy martwica kości zatok.

Rodzaje aspergilozy

© SENTELLO/Fotolia

Podobnie, jak przyczyny aspergilozy, jej objawy także mogą występować pod różnymi postaciami. Zwykle nie są one jednoznaczne. Utrudniona diagnostyka to jeden z głównych powodów braku leczenia, a następnie zgonu. Każda nieprawidłowość mogąca być objawem aspergilozy powinna zostać zgłoszona lekarzowi.

Wysoka umieralność w przypadku zakażenia aspergilozą skłania do prowadzenia badań nad rozwojem i leczeniem choroby. Mimo rozwoju medycyny, wciąż trudno jest przeprowadzać skuteczną diagnostykę, a często rozpoznanie pojawia się zbyt późno. Szczególnie ważna jest więc profilaktyka zachorowania na aspergilozę oraz stosowanie szczególnych środków ostrożności. Powinny o niej pomyśleć przede wszystkim osoby z obniżoną odpornością, chore na gruźlicę oraz borykające się z przewlekłymi chorobami płuc.

Przeczytaj również:     Alergia-diagnostyka AIDS-objawy